โซ่คุณค่า (Value Chain)

         แนวคิดในการมองธุรกิจ ในเชิงของการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า หรือบริการ โดยเริ่มตั้งแต่กระบวนการที่เกี่ยวข้อง ในการสรรหาวัตถุดิบในการ
         ผลิตเริ่มต้น ผ่านการแปรสภาพ เคลื่อนย้าย และส่งมอบในอุตสาหกรรมนั้นๆ ทีละขั้นตอน จนกระทั่งถึง การส่งมอบสินค้าหรือบริการให้กับผู้บริโภค
         ในขั้นสุดท้าย ซึ่งกระบวนการสร้างคุณค่าให้กับสินค้า หรือบริการนั้นอาจจะเป็นการกระทำโดยบริษัทเดียวหรือหลายบริษัทโดยแบ่งขอบเขตของ
         กิจกรรมแล้วส่งต่อคุณค่าในแต่ละช่วงระดับก็ได้
 

  อัตราค่าบริการการใช้โครงข่าย (Access Charge: AC)

         อัตราค่าบริการที่เรียกเก็บจากผู้ใช้บริการโครงข่ายของบริการโทรคมนาคม โดยคิดเป็นค่าธรรมเนียมแรกเข้า และเรียกเก็บเป็นค่าเช่ารายเดือน ซึ่ง
         การกำหนดหลักเกณฑ์ และกฎระเบียบในการคิดอัตราค่าบริการจะดำเนินการ โดยคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ หรือ กทช. (ปี พ.ศ.
         ๒๕๕๐)
 

           การเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยทั้งในด้านของเทคโนโลยีและกฎระเบียบข้อบังคับของอุตสาหกรรม มีผลให้โซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมจึงเปลี่ยนแปลงไปด้วย นอกจากนี้เครือข่ายอินเทอร์เน็ต ทั้งแบบมีสายและไร้สาย ได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นต่ออุตสาหกรรมนี้ และเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมโทรคมนาคม โดยโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมไทยสามารถแบ่งได้เป็น หกลำดับชั้น โดยเริ่มจากผู้ผลิตอุปกรณ์โทรคมนาคม ผ่านเครื่อข่ายโทรคมนาคม เครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยใช้มิดเดิลแวร์ ส่งผ่านข้อมูลทั้งภาพและเสียง เพื่อให้ถึงผู้บริโภค ซึ่งความเข้าใจในภาพรวมของโซ่คุณค่าจะมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการวางแผนทั้งเชิงนโยบายและเชิงธุรกิจต่อไป
 

           Thai telecommunications industry has been undergoing, both in technology and industry regulation aspect. Therefore, the value chain of the telecommunications industry is changed accordingly. Furthermore, the internet technology becomes a critical part and influences the structure of telecommunications value chain. The value chain of Thai telecommunications industry can be separated into six levels: equipment-makers layer, network layer, Internet layer, middleware layer, applications and contents layer, and customers layer. It plays an important role in order to having a good related policy and even business plan.

         แนวคิดทางด้านโซ่คุณค่าใช้เป็นครั้งแรกโดย ดร. ไมเคิล อี พอตเตอร์ (Dr. Micheal E. Porter) ในหนังสือ Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performanace ในปี พ.ศ. ๒๕๒๘ (ค.ศ. 1985) [๑] โดยแนวคิดทางด้านโซ่คุณค่าแสดงดังรูปที่ ๓.๑

  ๔. อุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทย  up

      ตามโมเดลของฟรานแมน (Fransman) [2] โซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยสามารถแบ่งได้ตามลำดับชั้นของกิจกรรม โดยรวมเอาเครือข่ายอินเทอร์เน็ตทั้งแบบมีสายและไร้สายเป็นส่วนหนึ่งของการสื่อสารโทรคมนาคมยุคใหม่ ดังนี้

      ๕.๑ ผู้ผลิตอุปกรณ์และเครื่องมือ

บริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์และเครื่องมือที่ใช้ในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานนับว่าเป็นลำดับชั้นแรกของโซ่คุณค่าในอุตสาหกรรมโทรคมนาคม โดยบริษัทที่อยู่ในชั้นนี้ได้แก่ผู้ผลิตอุปกรณ์เราเตอร์ (routers) อุปกรณ์สลับสัญญาณ (switches) เครื่องแม่ข่าย (servers) หรืออุปกรณ์อื่น เช่น บริษัทนอร์เทล (Nortel) ลูเซนต์ (Lucent) ซิสโก้ (Cisco) หัวเหว่ย (Huawei) เป็นต้น

     ๕.๒ เครือข่ายโทรคมนาคมพื้นฐาน

ได้แก่บริษัทที่เป็นผู้ให้บริการเครือข่ายโทรคมนาคมสำหรับในประเทศไทยมีเอกชนหลักที่ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ เช่น บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) บริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) บริษัท ทรู คอเปอร์เรชั่น จำกัด (มหาชน) และ บริษัทร่วมระหว่าง ฮัทชินสันและ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) ให้บริการในนาม ฮัทช์ นอกจากบริษัทผู้ให้บริการดังกล่าวแล้ว ยังรวมถึงบริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) และบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) ที่ผู้ให้บริการต้องจ่ายค่า Access Charge (AC) หรือค่า Interconnection Charge (IC) ให้กับทั้งสองบริษัทนี้ด้วย (พ.ศ. ๒๕๕๐)

     ๕.๓ ผู้ให้บริการเชื่อมต่อกับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต

ผู้ให้บริการการเชื่อมต่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ได้แก่ ผู้ให้บริการการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต (Internet Service Provider: ISP) ทั้งที่เป็นเจ้าของเกตเวย์ (Gateway) และที่เป็นผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต โดยบริษัทที่อยู่ในชั้นนี้ของโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมโทรคมนาคมปี พ.ศ. ๒๕๕๐ได้แก่
บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) และบริษัท อินเทอร์เน็ตประเทศไทย จำกัด(มหาชน) เป็นต้น

     ๕.๔ ซอฟต์แวร์ที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลาง (Middleware)

      ซอฟต์แวร์ที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางทำหน้าที่ เป็นตัวกลางในการประมวลข้อมูล เพื่อเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลจากเครือข่ายอินเทอร์เน็ต และเครือข่าย
โทรคมนาคม เช่น เบราว์เซอร์ (browsers) เครื่องมือสำหรับการค้นหา (search engine) ระบบการจ่ายเงินอิเล็กทรอนิกส์ (electronic payment system) เป็นต้น ดังนั้น บริษัทส่วนใหญ่ที่อยู่ในลำดับชั้นนี้ จึงเป็นบริษัทซอฟต์แวร์ต่างชาติที่เป็นที่ยอมรับและใช้กันอย่างแพร่หลาย เช่น บริษัทไมโครซอฟท์ (Microsoft) ยะฮู (Yahoo) กูเกิล (Google) และเพยพาว (Paypal) เป็นต้น

      ๔.๖ ผู้บริโภค

      ผู้บริโภคของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมของไทยมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไปตามเทคโนโลยีเมื่อโทรศัพท์เคลื่อนที่สามารถส่งข้อมูลทั้งภาพและเสียงได้อย่างรวดเร็วผู้บริโภคจึงคาดหวัง ที่จะใช้เครื่องมือสื่อสาร ในวัตถุประสงค์ ที่หลากหลายมากขึ้น เช่น การท่องอินเทอร์เน็ต การชมรายการโทรทัศน์ ฯลฯ
ดังนั้นคุณค่าที่ผู้บริโภคมองต่ออุตสาหกรรมโทรคมนาคม จึงส่งผลต่อโครงสร้างของโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมโดยรวม โดยโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรม
โทรคมนาคมแสดงดังรูปที่ ๔.๑

         เครือข่ายอินเทอร์เน็ต ทั้งแบบมีสาย และไร้สายได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นต่ออุตสาหกรรมประเภทนี้ และได้เข้ามาเป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งของโซ่
คุณค่าของอุตสาหกรรมโทรคมนาคม ดังนั้น โซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมยุคใหม่จึงต้องรวมถึงผู้ให้บริการเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ผู้ผลิตซอฟต์แวร์ที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลาง (Middleware) และผู้ผลิตเนื้อหาเข้าเป็นส่วนหนึ่งด้วย นอกจากนี้จะสังเกตได้ว่าบริษัทต่างชาติมีส่วนสำคัญมากในโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับของผู้ผลิตอุปกรณ์และผู้ผลิตมิดเดิลแวร์ ดังนั้นโอกาสของบริษัทไทยจึงอาจอยู่ในส่วนของผู้ผลิตเนื้อหาเพื่อให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคให้ได้มากที่สุด

                     ตารางที่ ๖.๑ การนำเสนอลำดับเหตุการณ์สำคัญ