เทเลเท็กซ์หรือหนังสือพิมพ์ทางโทรทัศน์เป็นการส่งข้อมูลและข่าวสารแบบหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นก่อนวิวัฒนาการของอินเทอร์เน็ตจะพัฒนาขึ้น ประมาณปี ค.ศ. 1970 (พ.ศ.๒๕๑๓) ในประเทศอังกฤษ ซึ่งการส่งข้อมูลเทเลเท็กซ์จะส่งออกไปพร้อมกับการส่งคลื่นสัญญาณโทรทัศน์  ดังนั้น  ผู้รับชมโทรทัศน์
สามารถรับชมได้ด้วยเครื่องรับที่มีวงจรถอดรหัสสัญญาณเทเลเท็กซ์หรืออาจจะใช้อุปกรณ์ถอดรหัสภายนอก ได้แก่ ชุดควบคุมอุปกรณ์ (SET-TOP BOX) ข้อมูลเทเลเท็กซ์มีหลายประเภทเช่น ข้อมูลตลาดหลักทรัพย์ พยากรณ์อากาศ ตารางเวลาการเดินรถไฟสายต่างๆ ตารางเวลาเครื่องบินโดยสาร ข่าวสารต่างประเทศ เป็นต้น ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะมีอยู่ในหนังสือพิมพ์ทั่วไปแต่การรับข้อมูลจากระบบเทเลเท็กซ์จะสะดวกรวดเร็วและข้อมูลมีการปรับปรุงอยู่ตลอดเวลาโดยผู้รับชมสามารถเข้าถึงได้ทุกที่ ที่สามารถรับสัญญาณโทรทัศน์ได้แต่ระบบนี้ ได้รับความนิยมลดน้อยลง เมื่อมีระบบเครือข่ายสื่อสารอื่นๆ เข้ามาใช้งาน เช่น ข้อความสั้น (SMS) ผ่านโทรศัพท์เคลื่อนที่และอินเทอร์เน็ต เป็นต้น

        Generally, teletext is a newspaper sent over a television network system. It was developed in the United Kingdom in 1970 before the invention of internet network. The teletext data, such as stock exchange data, weather forecast data, and international news, is sent by modulating its signal into the television signal. This modulated signal is then sent to the receiver over a television broadcasting system. Finally, the end user can view a newspaper by using the teletext decoding machine such as SET-TOP BOX. This kind of service fades down after the present of the internet network and short message service (SMS) via mobile phone.

        การทำงานสำหรับการรับ-ส่งข้อมูล ของระบบเทเลเท็กซ์จะส่งข้อมูลผ่านคลื่นโทรทัศน์ โดยข้อมูลนี้สามารถออกอากาศได้ในเวลาเดียวกับที่มีการออกอากาศรายการโทรทัศน์ตามปกติ ซึ่งระบบการรับ-ส่งข้อมูลเทเลเท็กซ์มีหลากหลายประเภท เช่น ข้อมูลด้านตลาดหลักทรัพย์ การพยากรณ์อากาศ ตารางเวลาเดินสายรถไฟและเครื่องบิน เป็นต้น ดังแสดงในรูปที่ ๓.๑ ระบบเทเลเท็กซ์มีใช้งานหลายระบบซึ่งในแต่ละทวีปหรือประเทศจะมีการใช้ระบบที่แตกต่างกันเช่น ในทวีปอเมริกาเหนือใช้ระบบคลื่นสัญญาณโทรทัศน์ตามมาตรฐานของอเมริกาเหนือหรือ NABTS (North American Broadcast Teletext Specification) ประเทศฝรั่งเศสใช้ระบบ Antiope ประเทศแคนาดาใช้ระบบ Telidon เป็นต้น โดยแต่ละระบบจะมีหลักการทำงานที่แตกต่างกันไปที่ได้รับความนิยมสูงสุด ได้แก่ ระบบของประเทศอังกฤษที่เรียกว่า World System Teletext โดยเทคนิคการทำงานข่าวสารที่เทเลเท็กซ์ส่งออกมานั้น มีทั้งข้อความที่เป็นตัวอักขระ (Character) และสัญลักษณ์รูปภาพ (Graphical symbols) ตัวอักขระและสัญลักษณ์จะถูกแปลงให้เป็นรหัสไบนารี (Binary) จากนั้นจะนำไปฝากไว้กับเส้นสแกนภาพทางแนวตั้งที่ไม่ได้ใช้งานเมื่อเครื่องรับโทรทัศน์ที่มี หรือได้ติดตั้งเครื่องถอดรหัสสัญญาณ เทเลเท็กซ์รับได้ จะถอดรหัสตัวอักขระ และสัญลักษณ์ แล้วแสดงบนจอทีวีโดยซ้อนทับไปภาพบนจอ หรือแสดงเฉพาะตัวอักขระ และสัญลักษณ์อย่างเดียวบนจอ โดยมีสีพื้น (background) ขึ้นอยู่กับการเลือกของผู้รับชม อัตราในการส่งข้อมูลของรหัสไบนารีจะอยู่ที่ ๖.๙๓๗๕ เมกกะบิทต่อวินาที (Mbps) ในแต่ละเส้นซึ่งอัตรานี้ใช้กับ ระบบการส่งสัญญาณโทรทัศน์ ๖๒๕ เส้น

        ๓.๑ การแสดงภาพและฝากข้อมูลเทเลเท็กซ์

        การส่งสัญญาณโทรทัศน์ในระบบ CCIR 625/50 ทางสถานีส่งภาพด้วยอัตรา ๒๕ ภาพต่อวินาที แต่ละภาพมี ๖๒๕ เส้น แบ่งออกเป็นสองเฟรมๆ ละ ๓๑๒ เส้นครึ่ง ทำการส่งภาพทีละจุดเริ่มต้นจากเส้นบนสุดจากซ้ายไปขวาจากบนลงล่างและใช้การสอดแทรก (Interlace) คือเฟรมแรกส่งเส้นที่เป็นเลขคี่ (๑,๓,๕,๗,…) และเฟรมที่สองส่งเส้นเลขคู่ (๒,๔,๖,๘,…) ในแต่ละเฟรม ๒๕ เส้นแรกจะไม่มีการส่งสัญญาณภาพ สังเกตได้จากหน้าจอจะเป็นแถบสีดำช่วงนี้มีไว้เพื่อให้ลำอิเล็กตรอนมีเวลากวาดกลับในแนวดิ่งจากล่างสุดของจอขึ้นไปบนสุด ๖ เส้นแรกเป็นสัญญาณให้เครื่องรับทราบว่าถึงเวลาที่จะต้องกวาดลำอิเล็กตรอนขึ้นไปข้างบนแล้ว เส้นสุดท้ายสงวนไว้ไม่ใช้ ดังนั้นสัญญาณเทเลเท็กซ์จึงสามารถส่งไปได้ในช่วง ๑๖ เส้นที่เหลือ การใช้เส้นในการส่งสัญญาณเทเลเท็กซ์ขึ้นอยู่กับการเลือกของสถานี โดยทั่วไปจะใช้เฟรมละ ๒ ถึง ๘ เส้น ดังรูปที่ ๓.๒ จึงได้อาศัยเส้นเหล่านี้ในการใช้ส่งสัญญาณเทเลเท็กซ์ เรียกว่า Data-Lines ซึ่งสามารถส่งได้เป็นจำนวนมากบน Data-Lines จะมีสัญญาณนาฬิกา (Clock Run-In) ซึ่งเป็นรหัสไบนารี (Binary) เช่นเดียวกันโดยจะมีค่าเป็น “101010….” สัญญาณนาฬิกานี้จะเป็นตัวบอกให้เครื่องรับโทรทัศน์ที่ติดตั้งเครื่องถอดรหัสสัญญาณเทเลเท็กซ์ทราบว่ามีการส่งสัญญาณ เทเลเท็กซ์มา [๑]

        สัญญาณเทเลเท็กซ์ส่งไปครั้งละ ๑ บิท เส้นละ ๓๖๐ บิท หรือ ๔๕ ไบท์ (เป็นข้อมูล ๔๐ ไบท์) อัตราการส่งเท่ากับ ๖.๙๓๗๕ เมกกะบิทต่อวินาที สัญญาณที่ส่งไปไม่ใช่สัญญาณภาพแต่เป็นรหัสอักษรตัวอักษรละ ๑ ไบท์ แต่ละไบท์มี ๘ บิท แต่ใช้เป็นรหัสตัวอักษร ๗ บิท ส่วนบิทที่เหลือ ใช้สำหรับตรวจสอบความถูกต้อง (parity bit) ดังนั้นจึงมีจำนวนตัวอักษรได้ ๑๒๘ ตัวอักษร ใช้รหัสมาตรฐานแอสกี (ASCII) ซึ่ง ๓๒ ตัวอักษรแรก ใช้เป็นรหัสควบคุม(Control code) ดังนั้นจึงมีจำนวนตัวอักษรได้จริงๆ ๙๖ ตัวอักษร (โดยการพัฒนาเครื่องรับโทรทัศน์ที่มีภาคถอดรหัสสัญญาณเทเลเท็กซ์เพื่อให้รับภาษาไทยได้จะต้องจัดทำชุดกล่องควบคุม(set up box) ด้วยการแก้ไขระบบส่วนของ Rom Character Gen โดยการส่งข้อมูลเทเลเท็กซ์ที่เป็นภาษาไทยจะเหมือนกับการส่งข้อมูลที่เป็นภาษาอังกฤษ กล่าวคือ ด้านส่งจะส่งข้อมูลตัวอักษรภาษาอังกฤษในรูปแบบของรหัสแอสกี (ASCII CODE) ภาษาอังกฤษจะมีรหัสแอสกีกำหนดไว้ตายตัวเป็นมาตรฐานสากลจึงไม่ยุ่งยากสำหรับการส่งภาษาไทยจึงจำเป็นจะต้องกำหนด โดยดูรหัสแอสกีที่ไม่ได้ใช้งานมากำหนดเป็นรหัสของภาษาไทยให้ครบทุกตัวอักษร ดังนั้นในด้านรับจะรับรหัสแอสกีมา จากนั้นจะทำการถอดรหัสว่าเป็นตัวอักษรใด ซึ่งรูปแบบการแสดงผลของตัวอักษรนั้นเก็บอยู่ในROM Character Generater
        รูปแบบของข้อมูลรหัสไบนารี(bits) จะมีค่า“0”และ “1” แต่ค่าทางสัญญาณไฟฟ้าจะใช้เปรียบเทียบกับค่าระดับความมืด (black level)และความสว่าง (white level) ของสัญญาณภาพ โดยที่ระดับความมืด ๐% จะเป็นลอจิก “0” และระดับความสว่าง ๖๖% จะเป็นลอจิก “1” ระบบเทเลเท็กซ์ไม่ได้ส่งตัวอักษรขาวดำธรรมดาแต่มีเทคนิคอีกหลายประการ เช่น สีของตัวอักษรและสีพื้น(Background Color)การขยายขนาดและการกระพริบของตัวอักษรรวมทั้งเทคนิคการซ่อนตัวอักษรไม่ให้แสดงบนจอโดยจะแสดงตัวอักษรนั้นเมื่อผู้ใช้บังคับให้แสดง(สำหรับเล่นเกมส์และปริศนาอักษรไขว้)และสามารถตีกรอบให้แสดงพร้อมกับสัญญาณภาพโทรทัศน์ (สำหรับคำบรรยายในรายการภาพยนตร์) นอกจากนี้ยังสามารถส่งรูปภาพอย่างหยาบๆ ได้อีกด้วย

        ๓.๒ ระบบเครื่องส่งและเครื่องรับ

        ระบบการรับ-ส่งของเทเลเท็กซ์ประกอบด้วยเครื่องส่งและเครื่องรับ โดยมีหลักการ ดังนี้
        สถานีส่งโทรทัศน์ ข้อมูลต่างๆ ที่จะส่งถูกเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์ เครื่องเข้ารหัส (Encoder) จะดึงข้อมูลออกมาจากคอมพิวเตอร์จากนั้นจะจัดการส่งข้อมูลเหล่านั้นไปกับสัญญาณโทรทัศน์ ในขณะที่เครื่องรับโทรทัศน์ที่รับสัญญาณได้จากสายอากาศ จะถูกส่งเข้าเครื่องถอดรหัสสัญญาณเทเลเท็กซ์ก่อนเพื่อแยกสัญญาณเทเลเท็กซ์ออกมาแล้วสร้างภาพตัวอักษรขึ้น จากนั้นจะส่งให้เครื่องรับโทรทัศน์ต่อไป โดยผู้ใช้ควบคุมการทำงานด้วยชุดรีโมทคอนโทรล (remote control) ซึ่งเลือกได้ว่าจะรับชมรายการโทรทัศน์หรือดูเทเลเท็กซ์ หากผู้ใช้เลือก เทเลเท็กซ์ สามารถเลือกได้ว่าจะดูหน้าไหน นานเท่าใด ซึ่งเครื่องรับสัญญาณเทเลเท็กซ์จะมีหน่วยประมวลผลหรือคอมพิวเตอร์อยู่ข้างในรวมทั้งมีหน่วยความจำรวมอยู่ด้วย ดังนั้นจึงสามารถดำเนินกรรมวิธีได้เหมือนคอมพิวเตอร์ทั่วไป เช่น พิมพ์ข้อความจากจอลงบนกระดาษ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขีดความสามารถของแต่ละเครื่อง เป็นต้น โดยระบบการรับและส่งสัญญาณ
เทเลเท็กซ์ [๑] แสดงดังรูปที่ ๓.๓

        ๓.๓ ภาษาไทยกับเทเลเท็กซ์

        ณ ปี พ.ศ. ๒๕๕๐ ยังไม่มีการกำหนดมาตรฐานการส่งเทเลเท็กซ์ในประเทศไทย แต่หากจะให้ระบบเทเลเท็กซ์สามารถแสดงตัวอักษรภาษาไทยได้ต้องมีการกำหนดมาตรฐานขึ้นมาใหม่เนื่องจากภาษาไทยมีลักษณะพิเศษไม่เหมือนภาษาอังกฤษเนื่องจากมีรายละเอียดหลายประการ ที่ต้องพิจารณาเช่น แต่ละจอจะให้มีกี่บรรทัด โดยการแปลงจากสามบรรทัดภาษาอังกฤษ ให้เป็นหนึ่งบรรทัดภาษาไทย เป็นต้น โดยตัวอย่างหน้าจอการแสดงภาพของ
เทเลเท็กซ์แสดงดังรูปที่ ๓.๔

        ก) ดาวเทียม ดาวเทียมเกี่ยวข้องกับโทรทัศน์เนื่องจากสามารถใช้สัญญาณดาวเทียมสำหรับการส่งสัญญาณโทรทัศน์จากสถานีส่วนกลางไปยังสถานีเครือข่าย เพื่อให้สถานีเครือข่ายนำสัญญาณโทรทัศน์ไปทำการออกอากาศต่อในพื้นที่ของสถานีเครือข่ายสัญญาณเทเลเท็กซ์ ซึ่งผสมรวมอยู่กับสัญญาณภาพโทรทัศน์ ได้อาศัยดาวเทียมในการส่งเทเลเท็กซ์ไปยังเครือข่ายภูมิภาคด้วย
        ข) สายอากาศ เป็นอุปกรณ์สำหรับรับสัญญาณโทรทัศน์และสัญญาณเทเลเท็กซ์ด้วย
        ค) การสอดแทรกสัญญาณ (Inserting signal) เป็นการแทรกสัญญาณต่าง ๆ เข้าไปในเส้นสแกนของสัญญาณโทรทัศน์ ซึ่งเทเลเท็กซ์ได้ใช้วิธีนี้ในการส่งข้อมูลไปกับสัญญาณโทรทัศน์

      ระบบเทเลเท็กซ์มีลักษณะเสมือนหนังสือพิมพ์ที่ส่งผ่านสัญญาณโทรทัศน์ โดยข้อมูลทั้งหมดสามารถส่งทางเทเลเท็กซ์ได้ยกเว้นภาพที่มีความละเอียดสูง แต่มีข้อดีกว่าหนังสือพิมพ์คือ สามารถเปลี่ยนแปลงปรับปรุงให้ทันสมัยได้รวดเร็วจึงเหมาะสำหรับข่าวสารที่มีการเปลี่ยนแปลงรวดเร็วและจำเป็นต้องใช้ในการตัดสินใจด้านต่างๆ ทั้งในทางธุรกิจและชีวิตประจำวัน ตัวอย่างของข่าวสารที่ควรจะส่งทางเทเลเท็กซ์เช่น ข่าวสดการพยากรณ์อากาศ ข้อมูลตลาดหุ้น ข้อมูลอัตราแลกเปลี่ยนเงินสกุลต่างๆ ราคาสินค้า เวลาขึ้นลงของเที่ยวบิน ข้อมูลที่พักตามโรงแรม ประกาศที่สำคัญของทางราชการ ผลการเลือกตั้ง ประกาศผลสอบสถาบันการศึกษา ทดสอบความรู้ทั่วไป ข้อมูลสถิติที่น่าสนใจ เป็นต้น บริการเทเลเท็กซ์ได้รับความนิยมน้อยลงเมื่อมีระบบสื่อสารอื่นๆ ที่รวดเร็วและตอบสนองได้มากกว่าเข้ามา เช่น การส่งข่าวสารผ่านข้อความสั้น (SMS) ของโทรศัพท์เคลื่อนที่และเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่สามารถให้บริการข้อมูลและภาพในลักษณะสื่อผสม (Multimedia) ได้รวดเร็ว

       ตาราง ๖.๑ แสดงลำดับเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับเทเลเท็กซ์