เทคโนโลยี   RFID   เป็นระบบที่นำคลื่นวิทยุมาเป็นคลื่นพาห์ในการสื่อสัญญาณข้อมูลแบบไร้สาย (Wireless) ระหว่างอุปกรณ์สองชนิด คือ ป้ายอิเล็กทรอนิกส์หรือป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ (Tags) และเครื่องอ่านข้อมูล (Interrogator) โดยการนำข้อมูลที่ต้องการส่งมาทำการผสมสัญญาณ(Modulation) กับคลื่นวิทยุแล้วส่งออกผ่านทางสายอากาศของเครื่องอ่านสัญญาณ ดังแสดงในรูปที่ ๔.๑ [๑]

            ๔.๑ องค์ประกอบของเทคโนโลยี RFID

            ระบบ RFID เป็นระบบที่ประกอบด้วยฮาร์ดแวร์ที่สำคัญได้แก่ ป้ายอิเล็กทรอนิกส์หรือป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ และเครื่องอ่านสัญญาณ ดังแสดงในรูปที่ ๔.๒ [๑]

              ๔.๑.๑ ป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ (Tag หรือ Transponder)
        อุปกรณ์ที่มีลักษณะเป็นแผ่นวงจรขนาดเล็ก สำหรับนำไปติดกับวัตถุที่ต้องการใช้งานในการรับ-ส่งข้อมูล โดยป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ทำหน้าที่ในการส่งสัญญาณหรือข้อมูลที่บันทึกอยู่ในป้ายตอบสนองไปยังเครื่องอ่านข้อมูล โดยการสื่อสารกันระหว่างป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องอ่านข้อมูล เป็นการส่งข้อมูลแบบไร้สายผ่านอากาศ ภายในป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ จะประกอบไปด้วยชิปสารกึ่งตัวนำ (Semiconductor Chip) เชื่อมต่ออยู่กับสายอากาศ ซึ่งทำหน้าที่ในการรับ-ส่งข้อมูล โดยประเภทของป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ แบ่งออกได้เป็นสองชนิด ได้แก่

         ก). ป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ชนิดแอ็กทีฟ (Active Tag) เป็นป้ายที่มีแบตเตอรี่บรรจุอยู่ภายใน เพื่อใช้เป็นแหล่งจ่ายพลังงานไฟฟ้า ทำให้ป้ายชนิดนี้มีข้อจำกัดตามอายุของแบตเตอรี่ หากแบตเตอรี่หมดจะไม่สามารถนำกลับมาใช้งานใหม่ได้และมีราคาแพง ข้อดีของป้ายชนิดนี้คือมีหน่วยความจำ ๑ เมกะไบต์ (MB) มีกำลังส่งและรับข้อมูลสูงสุด ๑๐๐ เมตรและสามารถทำงานได้ดีแม้ในบริเวณที่มีสัญญาณรบกวน [๑]

         ข). ป้ายระบุอิเล็กทรอนิกส์ชนิดพาสซีฟ (Passive Tag) เป็นป้ายที่ไม่มีแบตเตอรี่บรรจุอยู่ภายใน ทำงานโดยอาศัยพลังงานไฟฟ้าที่เกิดจากการเหนี่ยวนำของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจากเครื่องอ่านข้อมูล ทำให้ป้ายชนิดนี้มีราคาถูก ขนาดเล็ก น้ำหนักเบา มีอายุการใช้งานไม่จำกัด ข้อด้อยของป้ายชนิดนี้คือ มีหน่วยความจำขนาดเล็กประมาณ ๓๒ ถึง ๑๒๘ บิต และมีระยะการส่งและรับข้อมูลสูงสุดได้เพียง ๑.๕ เมตร นอกจากนี้อาจมีปัญหาเมื่อนำไปใช้งานในสภาพแวดล้อมที่มีสัญญาณแม่เหล็กไฟฟ้ารบกวน
         ๔.๑.๒ เครื่องอ่านข้อมูล (Reader หรือ Interrogator)
         อุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ในการรับข้อมูลที่ส่งมาจากป้ายอิเล็กทรอนิกส์ แล้วนำข้อมูลที่ทำการตรวจสอบความผิดพลาดของข้อมูลและแยกสัญญาณของข้อมูลโดยไมโครคอนโทรเลอร์ (Microcontroller) จากนั้นเครื่องไมโครคอนโทรเลอร์ จะทำหน้าที่ในการส่งสัญญาณ ถอดรหัสสัญญาณที่ได้ และทำการติดต่อกับเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อนำข้อมูลที่ได้เข้าสู่กระบวนการต่อไป
    ๔.๒ หลักการทำงานของการระบุด้วยคลื่นวิทยุ

ในระบบ RFID มีองค์ประกอบหลักสามส่วน ส่วนแรกคือ ป้ายหรือทรานสพอนเดอร์ (Tag หรือ Transponder) ใช้สำหรับติดกับวัตถุต่าง ๆ ที่ต้องการรับและส่งข้อมูล โดยภายในป้ายประกอบด้วยสายอากาศและไมโครชิปที่มีการบันทึกหมายเลขหรือข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุชิ้นนั้นๆ ส่วนที่สองคือ เครื่องสำหรับอ่านป้าย(Interrogator หรือ Reader)ซึ่งสื่อสารกับป้ายด้วยคลื่นวิทยุ และส่วนที่สาม คือระบบประยุกต์ใช้งาน รวมถึงระบบฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์เพื่อการประยุกต์ใช้งาน หรือระบบฐานข้อมูล ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระบบการใช้งานที่เกี่ยวข้อง เช่น ระบบข้อมูลสินค้า ระบบบริหารงานบุคคล ฯลฯ

ในการสื่อสารระหว่างเครื่องอ่านกับป้ายนั้น เครื่องอ่านจะส่งพลังงานออกมา เพื่อให้ป้ายที่อยู่ในระยะสื่อสารนำไปใช้ในการส่งข้อมูลกลับมาให้เครื่องอ่านการรับส่งข้อมูลระหว่างเครื่องอ่านกับป้ายนั้นทำได้ในสองลักษณะคือแบบกึ่งสองทิศทาง (Half Duplex:HDX) และแบบสองทิศทาง(Full Duplex : FDX)

ในการรับส่งข้อมูลแบบ HDX ณ เวลาใดเวลาหนึ่งป้ายจะรับหรือส่งข้อมูลกับเครื่องอ่านได้เพียงอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้น ดังนั้นป้ายจะรับและส่งข้อมูลกับเครื่องอ่านสลับกันไป แต่ในการรับส่งข้อมูลแบบ FDX ป้ายสามารถรับและส่งข้อมูลกับเครื่องอ่านได้พร้อมๆ กัน
     การส่งพลังงานจากเครื่องอ่านไปยังป้าย นิยมทำในสองลักษณะ คือ การคู่ควบแบบเหนี่ยวนำสนามแม่เหล็ก (Inductive Coupling) และการคู่ควบแบบกระเจิงกลับ (Backscattering Coupling)
    ๔.๒.๑ การทำงานด้วยการคู่ควบแบบเหนี่ยวนำสนามแม่เหล็ก (Inductive Coupling) 

ในการส่งพลังงานจากเครื่องอ่านไปยังป้ายด้ายวิธีการคู่ควบแบบเหนี่ยวนำสนามแม่เหล็กนั้นนิยมใช้กับย่านความถี่ต่ำ หรือความถี่สูง (ความถี่น้อยกว่า ๑๓๕ kHz หรือ ๑๓.๕๖ MHz) โดยเครื่องอ่านจะสร้างสนามแม่เหล็กแบบสลับ ซึ่งตัดผ่านสายอากาศแบบขดลวดของป้าย ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าไหลในขดลวด ไปสะสมในตัวเก็บประจุจนถึงระดับที่เพียงพอ จึงกระตุ้นให้ไมโครชิปในป้ายทำงาน

๔.๒.๒ การทำงานด้วยการคู่ควบแบบกระเจิงกลับ (Backscattering Coupling)

การส่งพลังงานจากเครื่องอ่าน ไปยังป้ายด้วยวิธีการคู่ควบแบบกระเจิงกลับนั้น นิยมใช้กับย่านความถี่สูงยิ่ง และความถี่ย่านไมโครเวฟ โดยเครื่องอ่านจะส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และส่งออกไปผ่านสายอากาศของเครื่องอ่าน สนามไฟฟ้าของคลื่นที่ส่งออกมาทำให้เกิดความต่างศักย์ที่สายอากาศของป้าย และมีกระแสไฟฟ้าไหลไปสะสมในตัวเก็บประจุ จนถึงระดับที่เพียงพอ จึงกระตุ้นให้ไมโครชิปในป้ายนั้นทำงาน

        ๔.๓.๑ เทคโนโลยีการระบุ (Identification Technology)
               เทคโนโลยีการระบุ คือวิธีการที่ใช้ในการระบุว่าวัตถุนั้นๆ คือ วัตถุอะไร ซึ่งอาจจะใช้ลักษณะทางกายภาพ ลักษณะทางชีวภาพ หรือวิธีการอื่นๆ เช่น

                ๔.๓.๓ การเคลื่อนที่ผ่านสิ่งกีดขวางของคลื่นวิทยุ
             วัตถุหรือสิ่งกีดขวางการเคลื่อนที่ของคลื่นวิทยุสามารถแบ่งได้เป็นสองประเภท คือ ตัวนำไฟฟ้า (Electrical conductor) และฉนวนไฟฟ้า (Electrical insulator) หรือ Dielectric โลหะ เช่น ทองแดง อลูมินัม เงิน และทอง เป็นวัตถุประเภทตัวนำไฟฟ้า ในขณะที่ กระจก เซรามิก ไม้แห้ง กระดาษ พลาสติก และน้ำบริสุทธิ์ เป็นวัตถุประเภทฉนวนไฟฟ้า อย่างไรก็ตามน้ำเกลือถือเป็นวัตถุประเภท conductor ด้วย เมื่อคลื่นวิทยุเคลื่อนที่ผ่านฉนวนไฟฟ้า ความเร็วและความยาวคลื่นจะลดลง ในขณะที่ความถี่คงที่
 

        เทคโนโลยี RFID สามารถนำมาประยุกต์ใช้งานด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการอ่านและเขียนข้อมูลได้โดยไม่ต้องสัมผัส ทนต่อสภาพแวดล้อมและสิ่งสกปรก การสื่อสารได้ทุกทิศทางและสามารถส่งสัญญาณผ่านวัตถุบางประเภทได้ การนำมาประยุกต์ใช้ เช่น
 

        ๖.๑ การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานและโลจิสติกส์
 

        ร้านค้าชั้นนำได้มีการนำเอาเทคโนโลยี RFID เข้ามาใช้ เนื่องจากเชื่อว่าจะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความพึงพอใจให้กับลูกค้า สำหรับการบริหารห่วงโซ่อุปทานและการจัดการโลจิสติกส์นั้น เทคโนโลยี RFID สามารถนำไปช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในกิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้

       ก) การผลิต ใช้ในการตรวจสอบชิ้นส่วนการผลิตได้อย่างอัตโนมัติ
       ข) การขนส่งและกระจายสินค้าใช้ในการตรวจสอบสินค้าที่เข้าและออกคลังสินค้าตลอดจนสินค้าคงคลังได้สะดวกรวดเร็วกว่าการใช้บาร์โค้ด สามารถเตือนภัยได้อัตโนมัติในกรณีที่สินค้าเป็นวัตถุอันตรายสองชนิดที่ไม่ควรวางใกล้กัน
      ค) การค้าปลีก นอกจากทำให้การชำระเงินของลูกค้าสะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น ยังช่วยให้ผู้ค้าสามารถรู้อุปสงค์ของลูกค้าได้อย่างละเอียด ถึงระดับสินค้าเป็นรายชนิด  และรู้พฤติกรรมการเลือกซื้อสินค้าของผู้บริโภค ทำให้การบริหารสินค้าคงคลัง และการวางแผนการขาย และการจัดวางสินค้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

       ดังนั้นหากมีการร่วมมือแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างสมาชิกแต่ละชั้นในห่วงโซ่อุปทานจากต้นทางสู่ปลายทางแล้ว จะช่วยให้การวางแผนการผลิตเป็นไปอย่างสอดคล้องกับอุปสงค์มากขึ้น ผู้ผลิตสามารถผลิตสินค้าตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคได้ดียิ่งขึ้น เพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากร และทำให้เกิดห่วงโซ่อุปทานแบบบูรณาการที่โปร่งใสและมีความลื่นไหลตลอดสายโซ่

        ๖.๒ การจัดการด้านการแพทย์และสาธารณสุข

      มีการนำเทคโนโลยี RFID มาช่วยในการทำระบบติดตาม (Asset tracking) กับเครื่องมือแพทย์ที่มีราคาแพง ทำให้สามารถตรวจสอบการเก็บรักษาเครื่องมือแพทย์ได้สะดวกรวดเร็ว นอกจากนี้นำมาใช้ในการตรวจสอบยาปลอม และการติดตามข้อมูลการรักษาย้อนหลังของผู้ป่วย ในกรณีที่ต้องเปลี่ยนแพทย์ในการรักษา ทำให้แพทย์ทราบข้อมูลของผู้ป่วยและสามารถรักษาได้อย่างถูกต้อง และสามารถใช้ในการติดตามตัวผู้ป่วยในกรณีของผู้ป่วยที่เป็นอัลไซเมอร์ (Alzheimer) ได้ด้วย

        ๖.๓ การจัดการด้านการปศุสัตว์

     เทคโนโลยี RFID ถูกนำมาประยุกต์ใช้การจัดการด้านการปศุสัตว์ เช่นในระบบติดตาม Animal tracking เพื่อให้ทราบเจ้าของของสัตว์ และสามารถใช้ในการตรวจสอบสายพันธุ์ และการระบุข้อมูลจำเพาะของสัตว์ได้ด้วย เช่น วัน เดือน ปี เกิด น้ำหนัก และการได้รับวัคซีนหรือยา เป็นต้น

         ๖.๔ การจัดการงานห้องสมุด

        มีการนำเทคโนโลยี RFID มาประยุกต์ใช้กับงานในด้านต่างๆ เช่นกับงานบริการยืม – คืนหนังสือ การตรวจสอบตำแหน่งที่อยู่ของหนังสือ รวมทั้งการตรวจสอบความปลอดภัย ในกรณีที่มีการนำหนังสือออกมาจากห้องสมุดโดยมิได้ทำการยืมก่อน เป็นต้น

         ๖.๕ การจัดการระบบตรวจสอบการเข้า – ออก

         เทคโนโลยี RFID ถูกนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดทำบัตร เพื่อควบคุมการเข้าออกอาคารหรือสถานที่ต่างๆ ได้ด้วยการตรวจสอบสิทธิของผู้ที่ผ่านเข้าออก รวมถึงการตรวจสอบเวลาเข้า – ออก ด้วย