สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศหรือไอทียู (International Telecommunication Union: ITU)

     องค์กรด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของสหประชาชาติมีภารกิจหลักสามด้าน ได้แก่ การสื่อสารทางวิทยุ (Radio Communication :
     ITU-R) การกำหนดมาตรฐานด้านโทรคมนาคม (Telecommunication Standardization:ITU-T) และการพัฒนาด้านโทรคมนาคม
     Telecommunication Telecommunication Development: ITU-D) ของโลก
 

         เทคโนโลยีโทรคมนาคมกับการสื่อสารมวลชนมีความสัมพันธ์กันโดยพื้นฐานและมีพัฒนาการที่ควบคู่หรือส่งเสริมกัน โทรคมนาคมมีการพัฒนาตามยุคสมัยของความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยี เพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์ เปรียบเสมือนช่องทางหรือเครื่องมือที่ใช้ สำหรับการติดต่อ ส่งข่าวสารข้อมูล เพื่อกระจายสู่กลุ่มคนจำนวนมาก ตามรูปแบบของการสื่อสารมวลชน ส่วนพัฒนาการ ของการสื่อสารมวลชน ขึ้นอยู่กับทั้งความก้าวหน้า ของเทคโนโลยีหรือสื่อดังกล่าว เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในแต่ละยุคสมัย ทัศนคติของกลุ่มคน หรือวัฒนธรรม รวมทั้งข้อกำหนด หรือกฎหมายของสังคมนั้นๆ ดังนั้น
ทำให้การกำหนดตัวชี้วัดของการสื่อสารมวลชนทำได้แตกต่างจากเทคโนโลยีโทรคมนาคมที่อยู่บนหลักการทางวิทยาศาสตร์เชิงระบบ ทั้งด้านพื้นฐานความ
ถูกต้องและความชัดเจนในการวัดผลหรือประเมินผล ดังนั้นการที่จะนำทั้งสองสาขามาหลอมรวมกันเพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ควบคู่กัน หรือเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมพัฒนาการของทั้ง“วิทยาการโทรคมนาคม” และ“กระบวนการการสื่อสารมวลชน” การพิจารณาพื้นฐานร่วมของทั้งสองสาขา จึงมีความสำคัญเช่น พื้นฐานทางเทคโนโลยีกับการสื่อสารที่ทำให้เกิดการสื่อสารเชิงบุคคลหรือมวลชน การแก้ไขความผิดพลาด หรือความถูกต้องของระบบกับการใช้งาน เป็นต้น การพัฒนาของทั้งสองด้านที่สอดคล้องกัน จะทำให้ทั้งวิทยาการโทรคมนาคม และกระบวนการทางสื่อสารมวลชนมีประสิทธิภาพและสามารถตอบสนองความต้องการของมนุษย์มากขึ้นในที่สุด

         Basically, principle of telecommunication technologies and mass communication area can be considered jointly, even through their developments are constructed on different aspects such as the first is mainly on discovered technologies and the latter is on wider view of laws and regulation / events/ or technology itself. Those developments of telecommunication base on the systematical process of science. Meanwhile, social culture and media are for those of communication art. Therefore, their definitions and history milestones are usually known to the public on separated view. Implicitly, there are joint indicators of both areas in order to having their convergences or joint development. Those are their principle of system & process (telecommunications) and utilization or requirement (mass communication), error correction, and accuracy

         ยุคสมัยของระบบโทรคมนาคมได้รับการกำหนดด้วยเกณฑ์ทางเทคโนโลยี ตัวบุคคล และเวลาของการคิดค้นหรือเริ่มการใช้งานนั้นๆ เช่น โทรศัพท์ถูกคิดค้นโดยอเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ ในปี พ.ศ. ๒๔๑๙ [๓] นำมาใช้ในประเทศไทยในปี พ.ศ. ๒๔๒๔ เป็นต้น ดังนั้นจึงมีจุดเปลี่ยนหรือเวลาการเริ่มต้นของยุคสมัยที่ชัดเจน แม้ว่าอาจมีการคาบเกี่ยวทางเวลา ของการกำเนิดเทคโนโลยีต่างๆ ที่ใช้ร่วมกัน กระทั่งการพิจารณาปัจจัยลึกๆ ภายในของตัวเทคโนโลยีเองเช่น จากมุมมองของความถี่หรือความเร็วของการสื่อสาร ช่องสัญญาณที่ใช้งาน (สายทองแดง (Copper) สายโคแอกซ์ (Coax) หรือเส้นใยนำแสง (Fiber optic) หรือระดับของการสื่อสาร (บุคคล เฉพาะกลุ่มหรือแบบกระจายข่าวสาร) ก็ยังสามารถกำหนดกรอบเวลาหรือ “ยุคสมัย” ได้ เนื่องจาก
มีตัวเทคโนโลยี บุคคล และเวลาดังกล่าวเป็นตัวกำหนดที่ชัดเจน
         สำหรับการสื่อสารมวลชนที่อยู่บนพื้นฐานของการใช้งานระบบโทรคมนาคมนั้น ความชัดเจนในการกำหนดยุคสมัยขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงการใช้งานระบบนั้นๆ ซึ่งมีกรอบกว้างกว่าตัวระบบโทรคมนาคม อันประกอบด้วยพื้นฐานทางสภาวะสังคมและสงครามในอดีต หรือความก้าวหน้าของเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง เหตุการณ์สำคัญต่างๆ รวมทั้งนโยบายข้อกำหนดและกฎหมายของสังคมดังนั้นภาพรวม “ยุคสมัย” ของการสื่อสารมวลชนจึงมีความชัดเจนในเรื่องของเวลาเมื่ออยู่บนพื้นฐานของพัฒนาการกับปัจจัยการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว สำหรับประเทศไทย การผลักดันจากทางด้านการสื่อสารมวลชนให้เกิดเทคโนโลยีโทรคมนาคมรูปแบบหรือยุคใหม่ๆ ไม่ปรากฏเด่นชัด หรืออีกนัยหนึ่งประเทศไทยมิได้เป็นเจ้าของ หรือผู้คิดค้นเทคโนโลยี จึงมีความหมายว่า เทคโนโลยีโทรคมนาคมที่มีแรงผลักดันมาจากตัวของเทคโนโลยีเองรวมทั้งที่มาจากความต้องการด้านการสื่อสารมวลชนด้วยนั้น มักเกิดขึ้นในต่างประเทศก่อนที่จะนำเข้ามาในประเทศไทยและเกิดการหลอมรวมกันในภายหลัง ดังนั้นการนิยาม “ยุคสมัย” หรือกรอบเวลา จึงสามารถนิยามได้ชัดเจนเฉพาะกับ “ระบบ” โทรคมนาคมเท่านั้น สำหรับการสื่อสารมวลชนจึงอ้างอิงได้โดยเฉพาะกับที่อยู่บนพื้นฐานพัฒนาการและปัจจัย ดังรายละเอียดโดยสังเขป ดังนี้
       
         ๕.๑ สภาวะของสังคมและสงครามในอดีต

         ก) สงครามปฏิวัติฝรั่งเศสช่วงปี พ.ศ. ๒๓๓๒-๒๓๔๒
         จากจุดเริ่มต้นของโทรคมนาคมที่เป็นระบบแรกของโลก “โทรเลขเชิงแสง” [๕] อันเนื่องมาจากสภาวะของการเปลี่ยนแปลงทางสังคม การปกครองในขณะนั้นของประเทศฝรั่งเศส คือตัวกระตุ้นสำคัญที่ทำให้เกิดความต้องการการสื่อสารที่เชื่อถือได้ และรวดเร็วกว่าการนำสารไปส่งโดยมนุษย์ หรือสัตว์พาหนะ ตลอดช่วงสงคราม การสื่อสารประเภทนี้ได้กลายเป็นเครื่องมือชิ้นสำคัญในการเปลี่ยนแปลงระบบการสื่อสารไปจนถึงการปกครองในที่สุด ก่อให้เกิดเครือข่ายการสื่อสารแรกของโลกที่มิใช่เพียงแค่การสื่อสารแบบจุดต่อจุด แต่เป็นวงกว้างที่สามารถส่งถ่ายข้อมูลเป็นทอดๆ (Hop) อันเป็นพื้นฐานของระบบสื่อสารไมโครเวฟในอีกกว่าร้อยปีถัดมา แม้ว่าการสื่อสารชนิดนี้จะเป็นการกระจายข่าวเพื่อมวลชนได้ แต่เนื่องจากระบบที่ใช้งานได้อย่างจำกัดและการจำกัดผู้ใช้งาน จึงเป็นเพียงการสื่อสารแบบเฉพาะกลุ่มบุคคลที่มีโอกาสหรือผู้เป็นเจ้าของระบบเท่านั้น

         ข) การอพยพยุโรป-อเมริกา และการล่าอาณานิคม
         การหลั่งไหลของผู้คนจากทวีปยุโรป เพื่อตั้งถิ่นฐานในทวีปอเมริกา รวมทั้งยุคของการล่าอาณานิคมและขยายขอบเขตการค้นพบทางทะเล เป็นอีกยุคสมัยที่มีการผลักดันให้เกิดการสื่อสารข้ามผืนน้ำที่คั่นกลางระหว่างเกาะอังกฤษกับภาคพื้นยุโรปและกับทวีปอเมริกาเหนือนี้ จากการค้นพบไฟฟ้าและได้มีการนำมาประยุกต์ใช้ ในระบบสื่อสารระบบแรกที่ใช้ไฟฟ้า ในการเคาะรหัสสัญญาณ ผ่านทางสายทองแดง กลายเป็นระบบโทรเลขไฟฟ้า ขึ้นครั้งแรก ณ ประเทศอังกฤษในปี พ.ศ. ๒๓๘๒ ต่อมาได้ถูกผลักดันให้สนองความต้องการของผู้คนในยุคนั้นที่อยู่ห่างไกลกันด้วยการวางสายเคเบิลใต้น้ำเพื่อติดต่อกับทวีปอเมริกา ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่เกินขอบเขตปกติของการคมนาคมทางน้ำที่อาจต้องใช้เวลาหลายวันหรือเป็นเดือนเพื่อสื่อนำสารให้ได้รับทราบกันได้ให้กลายเป็นการสื่อสารแบบทันทีหรือใกล้เวลาจริง (Real Time) มากขึ้น ตลอดจนการประสบความสำเร็จในการส่งสัญญาณวิทยุไร้สายจากเกาะอังกฤษไปยังนิวฟันด์แลนด์ของประเทศแคนาดาโดยมาร์โคนีในเดือนธันวาคมของปี พ.ศ. ๒๔๔๔ [๓] เกิดเป็นวิวัฒนาการโทรเลขแบบไร้สายขึ้น ทำให้ระยะทางไกลที่ข้ามมหาสมุทรนั้นถูกย่อลงมาใกล้ชิดกัน ส่งผลให้วิถีชีวิต สังคม วัฒนธรรมการสื่อสารยุคใหม่ๆ กว่าเกิดการพัฒนาตามมาอย่างมากมาย และเป็นแบบอย่าง ของการขยายขอบเขตเครือข่าย การสื่อสารประเภทนี้ไปทั่วทุกย่านน้ำสำคัญของโลกตามลำดับ ซึ่งรวมถึงการใช้งานเพื่อการปกครอง การค้าขาย และการขยายขอบเขตอาณานิคมของประเทศเจ้าของเทคโนโลยีด้วย พัฒนาการสื่อสารยุคนี้จึงเริ่มตอบสนองความต้องการของมนุษย์ที่มากกว่าพื้นฐานปกติและเกิดการแบ่งกลุ่มผู้ใช้งาน ผู้ส่งและผู้รับสารที่กว้างขึ้น

         ค) สงครามโลก
         การขัดแย้งทางความคิด ลัทธิ อุดมการณ์ ผลประโยชน์และการปกครองของมนุษยชาติ ซึ่งนำพาไปสู่สงครามโลกทั้งสองครั้งในปี ค.ศ. 1914
(พ.ศ. ๒๔๕๗) และปี ค.ศ. 1939 (พ.ศ. ๒๔๘๒) นั้น ได้มีส่วนในการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการสื่อสารสูงมาก ทั้งทางด้านโครงสร้างที่มีความต้องการสื่อสารให้ครอบคลุมพื้นที่และผู้คนได้มากกว่าเดิม เพื่อการกระจายข่าวสาร (Broadcasting) สำหรับงานมวลชนและการโฆษณาชวนเชื่อกับผู้รับสารที่กว้างขวางขึ้น การสื่อสารไร้สาย (Wireless Communications) เพื่อการสงคราม การสื่อสารปลอดภัย (Secured Communications) เพื่อกิจการทหารและการปกครอง เกิดรูปแบบการสื่อสารเฉพาะทางที่สำคัญตามมาเช่น การสื่อสารผ่านดาวเทียม (Satellite Communications) การสื่อสารระยะทางไกลภาคพื้นดินด้วยคลื่นไมโครเวฟ (Microwave Communications) เรดาร์ (Radar) การกระจายคลื่น (Broadcasting) เสียงวิทยุ เอเอ็ม เอฟเอ็ม และอื่นๆ รวมทั้ง จากความหวาดกลัวสงครามนิวเคลียร์ ที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง ได้ผลักดันให้เกิดความคิด ที่จะมีระบบเครือข่ายการสื่อสาร แบบแยกส่วน (Distributed Communications Network) กระจายตามพื้นที่ต่างๆ จำนวนมาก เพื่อให้มีส่วนรอดพ้นหรือหลงเหลือจากการโจมตีด้วยนิวเคลียร์ จึงเกิดเป็นพัฒนาการที่เปลี่ยนแปลงโลกด้วยระบบเชื่อมโยงการสื่อสารจุดย่อยๆ เข้าด้วยกันกลายเป็น “อินเทอร์เน็ต” ในที่สุด ซึ่งรูปแบบการสื่อสารนี้ได้เข้ามาพลิกทั้งพฤติกรรมและวัฒนธรรมการสื่อสารมวลชนหรือของมนุษย์อย่างมีนัยสำคัญทั้งรูปแบบ วัฒนธรรมการสื่อสารและกลุ่มผู้ใช้งานที่เกือบเป็นระบบอุดมคติที่ไม่มีขอบเขตจำกัด

        ๕.๒ ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง

        รูปแบบของเทคโนโลยีการสื่อสารมีส่วนกำหนดยุคสมัยและวัฒนธรรมการสื่อสารได้ดังนี้

        ก) โทรเลข
       โทรเลขเป็นเทคโนโลยี ที่สามารถสื่อสารได้ในระยะทางไกลและรวดเร็วกว่าการสื่อสารแบบก่อนหน้า เริ่มต้นจากโทรเลขเชิงแสง โคลด แชพพ์ ชาวฝรั่งเศส ได้พัฒนาระบบโทรเลขเชิงแสง ทำให้เกิดต้นแบบการสื่อสารแบบส่งข้อความต่อเป็นทอดๆ ไปยังปลายทาง (เช่นเดียวกันกับระบบการสื่อสารไมโครเวฟที่เป็นฮอป) ได้รับการยอมรับโดยสากลว่าเป็นจุดเริ่มต้นของ “ยุคโทรคมนาคม” อย่างเป็นระบบ ซึ่งโคลด แชพพ์เองก็ได้รับการขนานนามว่าเป็น “บิดาของโทรคมนาคมโลก” [๕] พัฒนาการต่อมาเป็นโทรเลขใช้ไฟฟ้าในปี พ.ศ. ๒๓๘๒ ภายในประเทศอังกฤษและจากความพยายามส่งข้อความแทนรหัส เกิดเป็นภาพ โทร-พิมพ์และเทเลกซ์ต่อมา โดยประเทศไทยได้เปิดใช้บริการเทเลกซ์ครั้งแรกเมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๐๕ เป็นต้น [๗]

       ข) โทรศัพท์
       เทคโนโลยีทางด้านโทรศัพท์มีการประดิษฐ์เป็นครั้งแรกในประเทศสหรัฐอเมริกา โดยอเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๙ [๓] ต่อมาได้นำเข้ามาใช้ในประเทศไทยในปี พ.ศ. ๒๔๒๔ ตรงกับสมัยรัชกาลที่ ๕ ซึ่งยุคของการใช้โทรศัพท์เพื่อการสื่อสารนี้เป็นช่วงเวลาสำคัญของพัฒนาการของสังคมมนุษย์และเป็นพื้นฐานของการต่อยอดการใช้เพียง “เสียง” เพื่อการสื่อสารให้ครอบคลุมข้อความและภาพ รวมทั้งให้พ้นพันธนาการจากสายส่งที่มีระยะจำกัดโดยมีพัฒนาการด้านโทรสาร การสื่อสารด้วยโมเด็มและไอเอสดีเอ็น (ISDN) รวมทั้งโทรศัพท์เคลื่อนที่ต่อมา

       ค) วิทยุและโทรทัศน์
การสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุเป็นการสื่อสารที่ไม่ต้องใช้สายนำสัญญาณ ซึ่งสามารถส่งสัญญาณคลื่นวิทยุครอบคลุมระยะไกล คลื่นวิทยุมีการใช้งานในกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุสมัครเล่นและอื่นๆ ส่วนการแพร่ภาพโทรทัศน์ (Television Broadcasting) เป็นวิธีการรับส่งข้อมูลข่าวสารทั้งข้อมูลภาพและเสียง มีการแพร่ภาพโทรทัศน์ทั้งแบบแอนะล็อก (Analog) และแบบดิจิทัล (Digital) โดยหลักการแพร่ภาพเบื้องต้นเกิดจากเครื่องส่งจะส่งสัญญาณภาพและเสียงพร้อมกับผสมสัญญาณรวมกับคลื่นวิทยุแล้วกระจายสู่อากาศในรูปของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า การแพร่ภาพสามารถรับและส่งข้อมูลได้หลายช่องทางเช่น การส่งสัญญาณผ่านสายเคเบิล การส่งสัญญาณผ่านดาวเทียมและการส่งสัญญาณแพร่ภาพภาคพื้นดินด้วยคลื่นความถี่วิทยุ ซึ่งอาจจะมาจากการถ่ายทอดสดหรือจากการบันทึกเทปไว้ เป็นต้น [๘] เทคโนโลยีทั้งสองนี้ได้พลิกประวัติศาสตร์การสื่อสารมวลชนอีกครั้งโดยสร้างผลกระทบจากการสื่อสารแบบจุดต่อจุดหรือบุคคลของโทรเลขหรือโทรศัพท์ กลายเป็นการสื่อสารเพื่อกลุ่มคนจำนวนมากในเวลาเดียวกัน และถูกใช้เป็นเครื่องมือสำหรับการสื่อสารในทุกวัตถุประสงค์ของวงการต่างๆ เช่น เพื่อความบันเทิง การเมือง การปกครองและการศึกษา เป็นต้น

      ๕.๓ ยุคสมัยจากเหตุการณ์สำคัญ

      เหตุการณ์สำคัญที่ได้มีผลต่อมนุษย์ สังคมหรือวัฒนธรรม อันมีผลต่อพัฒนาการการสื่อสารทั้งเชิงบุคคล กลุ่มคนหรือมวลชน นอกเหนือจากภาวะสงครามแล้วนั้น เหตุการณ์สำคัญที่ก่อให้เกิดการตระหนักหรือเป็นจุดเปลี่ยนของพัฒนาการการสื่อสารมวลชนเกิดขึ้นดังตัวอย่างต่อไปนี้

      ก) การอับปางของเรือไททานิก
      การพัฒนาการสื่อสารด้วยคลื่นวิทยุดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง และมีความสำคัญมากขึ้น จนเกิดความแพร่หลายของกิจการ การแผ่กระจายคลื่นวิทยุ (Broadcasting) ขึ้น เริ่มตั้งแต่หลังปี พ.ศ. ๒๔๖๓ เป็นต้นมา คลื่นวิทยุดังกล่าวได้ถูกนำมาประยุกต์สำหรับงานด้านโทรเลขไร้สาย เมื่อนำไปใช้งานร่วมในการกู้ภัยทางทะเลที่เป็นอุบัติเหตุที่ร้ายแรง ในเดือนเมษายนปี พ.ศ. ๒๔๕๕ เรือสำราญไททานิก (Titanic) ประสบอุบัติเหตุชนภูเขาน้ำแข็งและจมลง มีผู้โดยสารและลูกเรือเสียชีวิตจำนวนมาก [๓]
      จากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เกิดการตระหนักถึงการมีระบบโทรคมนาคมและวิธีการจัดการการใช้งานที่ดี ก่อให้เกิดการก่อตั้งองค์กรทางทะเลของโลกหรือไอเอ็มโอ(International Maritime Organization:IMO) เพื่อการสื่อสารทางทะเลขึ้น ซึ่งการตระหนักถึงความปลอดภัยทางทะเล ทำให้เกิดการพัฒนาการสื่อสารเพื่อความปลอดภัยของระบบต่างๆ ตามมา [๙]

       ข) การประท้วง ณ จตุรัสเทียนอันเหมิน
       เหตุการณ์ประท้วงของนักศึกษาและประชาชน ในประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนจีน เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๒ การถ่ายทอดข่าวสารในประเทศขณะที่สื่อสารมวลชนถูกควบคุม โดยรัฐบาลเป็นไปได้ยาก จึงทำให้เกิดการกระตุ้นการเติบโตของระบบการสื่อสารอื่นๆ ที่เป็นทางออกแทน การรับรู้ข่าวสารจากระบบโทรคมนาคมที่สำคัญขึ้นมารูปแบบหนึ่ง ซึ่งเป็นการกระจายข่าวที่กว้างขวาง และสามารถส่งข่าวสารได้จากนอกประเทศนั่น คือ ระบบการกระจายคลื่นสั้น (Short Wave) ของสำนักข่าวต่างๆ ทำให้เกิดการรับรู้ข่าวสารสองด้านมากขึ้น (ในเหตุการณ์มีการขึ้นป้ายขอบคุณสถานีวิทยุบีบีซี (BBC) “Thanks BBC”) กระตุ้นให้รูปแบบการสื่อสารนี้ยังคงความสำคัญในหลายพื้นที่ของโลกต่อมา

       ค) การต่อต้านคอมมิวนิสต์ในรัสเซีย
       สหพันธรัฐรัสเซีย หลังจากการล่มสลายของสหภาพโซเวียต โดยมีบอริส เยลต์ซิน เป็นประธานาธิบดี ได้เกิดการแย่งอำนาจคืนจากกลุ่มคนหัวเก่า ทำให้ความวุ่นวายทางการเมืองจนถึงขั้นการก่อรัฐประหาร แต่ประธานาธิบดีเยลต์ซิน สามารถปราบปรามการก่อรัฐประหารได้สำเร็จ และนำไปสู่การแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ให้อำนาจสูงสุดแก่ประธานาธิบดีของประเทศ จากเหตุการณ์ดังกล่าวข่าวสารเหตุการณ์มิได้จำกัดอยู่แค่สำนักข่าวต่างประเทศเท่านั้น บทบาทของอินเทอร์เน็ตช่วงเริ่มต้นได้เข้ามามีส่วนร่วม ทำให้โลกภายนอกได้รับทราบเหตุการณ์หลังม่านเหล็กได้สะดวกขึ้น เกิดการผลักดันให้ประเทศรัสเซียเปิดประเทศและเป็นประชาธิปไตยมากขึ้นตามมา

       ง) เหตุการณ์เดือนตุลาคมของประเทศไทย
      เหตุการณ์เดือนตุลาคมเป็นเหตุการณ์ที่มีกลุ่มคนเข้าไปล้อมจับกุมและสังหารนักศึกษาและประชาชนซึ่งชุมนุมประท้วงทางการเมืองเริ่มจากเหตุการณ์ ๑๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๑๖ ได้รวมตัวกันเพื่อเรียกร้องรัฐธรรมนูญจากรัฐบาล หลังจากเหตุการณ์นี้สถานการณ์ต่างๆ ในประเทศยังไม่สงบ มีการเรียกร้องและเดินขบวนของกลุ่มชนชั้นต่างๆ ในสังคมต่อเนื่อง ประกอบกับสถานการณ์ความมั่นคงในประเทศรอบด้าน แม้จะมีรัฐบาลชุดใหม่ที่มาจากการเลือกตั้งก็ไม่มีเสถียรภาพเพียงพอที่จะแก้ไขสถานการณ์ได้ จนนำไปสู่เหตุการณ์ ๖ ตุลาอีกครั้งเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๙ จากเหตุการณ์เดือนตุลาคมทั้งสองครั้ง มีการปิดช่องทางการสื่อสารสาธารณะเกือบทั้งหมด ทั้งทางวิทยุ และโทรทัศน์เหลือเพียงการสื่อสารเชิงบุคคลเป็นหลัก โดยที่การสื่อสารรูปแบบอื่นๆ มิได้รับผลกระตุ้นให้พัฒนาจากเหตุการณ์ในครั้งนี้มากนัก เนื่องจากประเทศไทยมิใช่เจ้าของเทคโนโลยี ความต้องการจากการใช้งานของการสื่อสารมวลชน จึงมิได้ส่งผลต่อพัฒนาการของเทคโนโลยี

       จ) พฤษภาทมิฬ
       เหตุการณ์การต่อต้านอำนาจ ของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) ของฝ่ายประชาชน ที่มีต่อฝ่ายรัฐบาล ระหว่างวันที่ ๑๗ ถึง ๒๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๕ สะท้อนถึงความขัดแย้งทางการเมืองของกลุ่มทหารและกลุ่มชนชั้นกลาง ซึ่งไม่สามารถหาข้อยุติได้ในสถาบันการเมือง มีการปิดช่องทางการสื่อสารทั้งทางวิทยุและโทรทัศน์ แต่การติดต่อสื่อสารก็ยังสามารถสื่อสารถึงกันได้ โดยผ่านช่องทางการสื่อสารอื่น เช่น วิทยุสมัครเล่น อินเทอร์เน็ตยุคเริ่มต้น โทรทัศน์ผ่านดาวเทียม เป็นต้น ที่ได้รับการกระตุ้นให้มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนด้านการใช้งานระบบดังกล่าวตามมา
        หลังจากเหตุการณ์เหล่านั้น การปิดช่องทางการสื่อสาร เพื่อมวลชนมิสามารถกระทำได้มากเช่นในอดีตแล้ว การปรับเปลี่ยนรูปแบบการสื่อสาร ที่ไม่
ต้องอาศัยการแพร่กระจาย (Broadcasting) เพียงส่วนเดียว แต่การสื่อสารระหว่างบุคคล (Person to Person) ที่มากและกว้างขวางเช่น อินเทอร์เน็ต ทำให้เปิดโลกกว้าง เชื่อมโยงข่าวสารทั่วโลกเข้าด้วยกัน รวมทั้งเหตุการณ์นี้กระตุ้นให้เกิดทีวีเสรีที่ส่งสัญญาณในระบบยูเอชเอฟ (Ultra High Frequency: UHF) เช่น สถานีโทรทัศน์ไอทีวี (ITV) ที่ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นต้นตามมาด้วย

       ๕.๔ นโยบาย ข้อกำหนด และกฎหมายกับยุคสมัย

       การสื่อสารมวลชน เพื่อกิจกรรมของมนุษย์ทั้งเพื่อความบันเทิง ธุรกิจ การปกครองหรืออื่นๆ มีการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัยที่ขึ้นอยู่กับปัจจัย
อีกประการหนึ่งคือ นโยบาย ข้อกำหนดและกฎหมายของสังคมนั้นๆ รวมทั้งจากองค์กรที่เกี่ยวข้องทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศ ทั้งนี้เพื่อให้มีการจัดระเบียบ ผลประโยชน์หรืออื่นๆ ตามปัจจัยสำหรับยุคสมัยดังกล่าว สำหรับประเทศไทยยุคสมัยการสื่อสารมวลชนส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยเหล่านี้ คือ

      ก) กฎหมายด้านการสื่อสารมวลชนเช่น ประกาศคณะปฏิรูปฉบับที่ ๔๒ (ปร. ๔๒) เป็นกฎหมายที่ให้อำนาจรัฐควบคุมหนังสือพิมพ์อย่างเข้มงวด จำกัดสิทธิเสรีภาพการเขียน การพิมพ์และการโฆษณาของผู้ประกอบการหนังสือพิมพ์ ซึ่งยกเลิกในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ หรือ พ.ร.บ. ทางด้านสิ่งพิมพ์ พ.ร.บ. ทางด้านวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์และ พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ในปี พ.ศ. ๒๕๕๐ เพื่อควบคุมการใช้งานคอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ตในทางมิชอบโดยบุคคลใดๆ ที่ส่งผลเสียต่อบุคคลอื่นไม่ว่า จะเป็นการเข้าถึงข้อมูลหรือระบบโดยมิชอบการดักจับข้อมูลรวมไปถึงการใช้งานคอมพิวเตอร์ ในการเผยแพร่ ข้อมูลที่เป็นเท็จ เป็นต้น
      ข) หน่วยงานที่มีความเกี่ยวข้อง ในการกำกับดูแลกิจการทางด้านโทรคมนาคม กิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ เช่น คณะกรรมการกิจการ
โทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช) คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์แห่งชาติ (กสช) และสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศหรือไอทียู (International Telecommunication Union: ITU) เป็นต้น        

       วิวัฒนาการระหว่างพื้นฐานเทคโนโลยีโทรคมนาคมกับการสื่อสารมวลชนตามลำดับดังตารางที่ ๗.๑

                     ตารางที่ ๗.๑ ลำดับเหตุการณ์สำคัญร่วมตัวอย่าง