สารบัญ

วิทยุสมัครเล่น (Amateur radio)

          งานอดิเรกของผู้ที่มีความสนใจในการติดต่อสื่อสารด้วยการส่งข่าวสารผ่านคลื่นวิทยุ โดยมีรูปแบบการติดต่อสื่อสารเป็นไปตามข้อกำหนด และผู้ที่
          มีสิทธิติดต่อสื่อสาร บนช่องสัญญาณ ต้องผ่านการทดสอบ จากหน่วยงานที่กำกับดูแล ซึ่งคำว่า “แฮม” หรือ นักวิทยุแฮม (Ham or Ham Radio)
          หมายถึงคนหรือกิจกรรมที่เกี่ยวกับ วิทยุสมัครเล่น

สัทอักษร (Phonetic Alphabet)
          อักษรหรือเครื่องหมายแทนเสียงประเภทต่างๆใช้ในการสื่อสารของวิทยุสมัครเล่น เพื่อป้องกันการสับสนในการออกเสียงพยัญชนะ ภาษาอังกฤษ
          เวลาเรียกขาน เช่น HS ออกเสียง โฮเทล เซียร่า เป็นต้น

รหัสคิว (Q-code)

           รหัสซึ่งประกอบด้วยพยัญชนะภาษาอังกฤษ ใช้แทนประโยคสื่อสารของนักวิทยุสมัครเล่น มีจุดประสงค์เพื่อความกระชับความชัดเจนของการสื่อ
           ความหมายและเป็นสากลสามารถติดต่อสื่อสารกับนักวิทยุสมัครเล่นได้ทั่วโลกเช่น QRVหมายถึง“ท่านพร้อมที่จะติดต่อแล้วหรือยัง” QRZหมายถึง
           “ใครเรียกข้าพเจ้า” เป็นต้น

สัญญาณเรียกขาน (Call sign)

          รหัสซึ่งประกอบด้วยพยัญชนะภาษาอังกฤษ และตัวเลขเป็นรหัสประจำตัว นักวิทยุสมัครเล่น หรือรหัสประจำสถานีวิทยุ หรือ สถานีทวนสัญญาณ
          สัญญาณเรียกขานนี้แบ่งตามเขตพื้นที่เพื่อประโยชน์ในการระบุตำแหน่งสถานี ประเภทสถานี ตลอดจนประเทศที่ตั้งของสถานีของสัญญาณที่ติดต่อ
          เข้ามา

๒. บทคัดย่อ

วิทยุสมัครเล่น เป็นกิจการที่ดำเนินการโดยพนักงานวิทยุสมัครเล่นซึ่งเป็นบุคคลที่ผ่านการทดสอบได้รับใบอนุญาตพนักงานวิทยุสมัครเล่นซึ่งได้แบ่งเป็นสามขั้น คือ พนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นต้น พนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นกลาง และพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง โดยการ ติดต่อสื่อสารต้องเป็นไปตามรูปแบบ ข้อกำหนด กฎเกณฑ์ของหน่วยงานที่ควบคุมดูแลอาทิ การใช้รหัสเรียกขาน การติดต่อสื่อสารบนช่องสัญญาณ การใช้รหัสคิว ตลอดจนกำลังส่งที่ใช้ในการสื่อสารเพื่อเป็นรูปแบบสากลในการติดต่อที่มีประสิทธิภาพร่วมกับนักวิทยุสมัครเล่นทั่วโลก

Abstract

Amateur radio is a scientific hobby, carried on by duly authorized persons with three license classes, the novice, the intermediate, and the advanced. The radio communication shall be done in accordance with the rules and regulation set out by the administrative authority, such as call sign, communication channels, Q-codes, and transmission powers. The operations shall comply with the international standards in order to achieve an efficient communication with worldwide radio amateurs.

๓. บทนำ

๓.๑ ความหมายของวิทยุสมัครเล่น

วิทยุสมัครเล่น คือ งานอดิเรก หนึ่งของผู้ที่มีความสนใจในการติดต่อสื่อสารด้วยการส่งคลื่นวิทยุ ติดต่อกัน เพื่อการศึกษา เพื่อการให้ความช่วยเหลือ ระหว่างกัน หรือเพื่อพักผ่อนแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

วัตถุประสงค์โดยหลัก คือ การทดลองการติดต่อระหว่างนักวิทยุสมัครเล่นด้วยกัน มีการพัฒนาและทดสอบอุปกรณ์สื่อสารต่างๆ เช่น เครื่องรับส่งวิทยุ สายอากาศ เป็นต้น นอกจากนี้ ยังช่วยเหลือสังคม และสาธารณประโยชน์ต่างๆ เช่น ช่วยรายงานการจารจร ช่วยแจ้งเหตุหรือภัยพิบัติ และติดต่อสื่อสารขอความช่วยเหลือไปยังหน่วยงานต่างๆ ทั้งนี้โดย ไม่เกี่ยวข้องกับกิจการธุรกิจหรือการศาสนาและการเมือง

๓.๒ ประวัติความเป็นมาของกิจการวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย

กิจการวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทยเกิดขึ้นในช่วงสงครามเวียดนามโดยทหารอเมริกันเป็นกลุ่มใหญ่ใช้ติดต่อสื่อสารกัน ต่อมามีนักวิทยุสมัครเล่นกลุ่มหนึ่ง ประกอบด้วย พ.ท.กำชัย โชติกุล นายเสงี่ยม เผ่าทองสุข นายโรเบิต อี. เลียว นายแฟรงค์ เอ. ฟิลลิปส์ ร.อ.เคนเนช ไอริส และนายอมฤต จิรา ได้ร่วมกันก่อตั้ง “สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย”ขึ้น เมื่อวันที่ ๑๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๐๗ ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า Radio Amateur Society of Thailand (RAST) แต่ไม่ได้รับอนุญาตให้ดำเนินกิจกรรมจากกรมไปรษณีย์ ซึ่งเป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลกิจการวิทยุ โดยรวมในขณะนั้น ถึงแม้ว่าจะมีกฎหมายระบุถึงกิจกรรมวิทยุสมัครเล่นแต่กรมไปรษณีย์ยังไม่มีระเบียบรองรับ [๑]

ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๐ เป็นต้นมา คณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติในสมัยนั้นได้อนุญาตให้มีการจัดตั้งสถานีชั่วคราวขึ้นได้แต่อนุญาตให้ดำเนินกิจกรรมได้เป็นช่วงสั้นๆ เป็นครั้งคราว ซึ่งสมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทยได้พยายามดำเนินการกิจการวิทยุสมัครเล่นให้ถูกต้องตามกฎหมาย โดยขออนุญาตทำกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับกิจการวิทยุสมัครเล่นมาโดยตลอด

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ได้มีการจัดตั้ง"ชมรมวิทยุอาสาสมัคร"โดย พล.ต.ต.สุชาติ เผือกสกลธ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมไปรษณีย์โทรเลข ในขณะนั้นและได้มีการจัดให้มีการสอบเพื่อรับประกาศนียบัตรพนักงานวิทยุสมัครเล่นเป็นครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๒๔ โดยกำหนดสัญญาณเรียกขานเป็น วีอาร์ (VR)

จากนั้นคณะกรรมการชมรมได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลในรูปแบบของสมาคมชื่อ "สมาคมวิทยุอาสาสมัคร" ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า "Voluntary Radio Association(VRA)" เมื่อวันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๒๖ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นศูนย์รวมนักวิทยุอาสาสมัคร ช่วยเหลือสังคมและสาธารณประโยชน์แลกเปลี่ยนความรู้ทางเทคนิคระหว่างสมาชิกและพัฒนาวิชาการด้านวิทยุคมนาคมโดยการปฏิบัติการติดต่อสื่อสารของสมาชิกทั้งหมดไม่เกี่ยวข้องกับธุรกิจหรือศาสนา และไม่มีวัตถุประสงค์เกี่ยวข้องกับการเมือง

กิจการวิทยุสมัครเล่น ได้รับการรับรองอย่างถูกต้อง ตามกฎหมาย เมื่อวันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๐ จากการประกาศใช้ระเบียบคณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติ ว่าด้วยกิจการวิทยุสมัครเล่น พ.ศ. ๒๕๓๐ โดยกำหนดสัญญาณเรียกขานที่เป็นสากลตามข้อกำหนดของ สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ ซึ่งกำหนดให้ประเทศไทย ใช้สัญญาณเรียกขานที่ขึ้นต้นด้วย "เอช เอส (HS)" และในเวลาต่อมาได้กำหนดสัญญาณเรียกขาน "อีทู (E2)" เพิ่มเติมให้กับประเทศไทย[๒]

๔. ความรู้ทั่วไปของวิทยุสมัครเล่น

๔.๑ การสอบเป็นนักวิทยุสมัครเล่น

สำหรับบุคคล ที่ต้องการติดต่อสื่อสารวิทยุสมัครเล่น ในช่องความถี่ตามสิทธิข้อกำหนดของ สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Union: ITU) ต้องทำการสอบเพื่อขอใบอนุญาตพนักงานวิทยุสมัครเล่นซึ่งได้แบ่งเป็นสามขั้นคือ พนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นต้น พนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นกลางและพนักงานวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง โดยการทดสอบต้องผ่านการทดสอบระดับขั้นต้นจึงมีสิทธิสอบระดับขั้นกลางได้ สำหรับนักวิทยุสมัครเล่นขั้นสูงนั้นยังไม่เคยเปิดสอบ สำหรับประชาชนทั่วไปในประเทศไทย แต่มีการถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอดุลยเดชมหาราช เพียงพระองค์เดียวเท่านั้น

ตารางที่ ๔.๑ สิทธิการใช้ย่านความถี่และกำลังส่งของพนักงานวิทยุสมัครเล่น

ระดับพนักงานวิทยุสมัครเล่น	ย่านความถี่(MHz)	กำลังส่งสูงสุดวัตต์(Watt: W)
ขั้นต้น	๑๔๔.๐๐๐ ถึง ๑๔๖.๐๐๐	๑๐
ขั้นกลาง	๑๔๔.๐๐๐ ถึง ๑๔๖.๐๐๐	๑๐
ขั้นกลาง	๗.๐๐๐ ถึง ๗.๑๐๐	๒๐๐

๔.๒ รูปแบบการติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่น

วิทยุสมัครเล่นสามารถติดต่อสื่อสารกันหลายรูปแบบและมีการพัฒนาให้มีคุณภาพดีขึ้นอยู่เสมอ โดยแต่ละแบบนั้นมีความนิยมต่างกันขึ้นอยู่กับความสะดวกในการสื่อสาร อุปกรณ์การสื่อสาร ข้อมูลที่ต้องการรับส่ง ตลอดจนย่านความถี่ที่อนุญาตให้ใช้ในการสื่อสาร ซึ่งรูปแบบที่นิยมสื่อสารมีดังนี้

ก) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบวิทยุโทรเลข (Continuous Wave: CW)

การติดต่อสื่อสารด้วยระบบนี้ใช้การส่งรหัสมอร์ส แทนข้อความสื่อสาร จากการทดลองพบว่าเป็นการติดต่อสื่อสารที่ดีมากหากเทียบอัตราส่วนระหว่างสัญญาณรบกวนและสัญญาณข้อมูลซึ่งการติดต่อด้วยรหัสมอร์สสามารถช่วยให้นักวิทยุสมัครเล่น ที่อยู่คนละประเทศซึ่งสื่อสารด้วยภาษาที่ต่างกันสามารถใช้รหัส มอร์ส พูดคุยหรือสื่อสารกันได้ด้วยการติดต่อสื่อสารที่มีรูปแบบการติดต่อที่เป็นสากล

ข) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบวิทยุโทรศัพท์ (Single Sideband: SSB)

รูปแบบที่นิยมใช้ติดต่อกันระหว่างนักวิทยุสมัครเล่นทั่วโลกในย่านความถี่สูง (High Frequency: HF) การติดต่อกันด้วยเสียงพูดนั้นใช้การผสมคลื่นแบบ (Frequency Modulation: FM) เพราะคุณภาพของสัญญาณเสียงดีและการรบกวนจากสัญญาณรบกวนมีน้อยแต่การผสมคลื่นแบบนี้ใช้แถบความถี่ช่วงกว้าง แต่หากต้องการติดต่อสื่อสารระยะทางไกลๆ โดยใช้แถบความถี่น้อยหรือมีแถบความถี่ค่อนข้างจำกัดใช้การผสมคลื่นแบบแถบข้างเดี่ยวเพื่อลดแถบความถี่ที่สื่อสาร

ค) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบสะท้อนดวงจันทร์ (Earth-Moon-Earth: EME)

รูปแบบการติดต่อสื่อสารในระยะไกลเช่น ระหว่างทวีปต่างๆ โดยอาศัยสมบัติการสะท้อนของคลื่นที่มีการส่งสัญญาณจากโลกไปสะท้อนที่ผิวของดวงจันทร์ในช่วงย่านความถี่สูงมาก (Very High Frequency: VHF) แต่การติดต่อมีปัญหาหลายประการเช่นความอ่อนของสัญญาณในภาครับ ตำแหน่งโคจรของดวงจันทร์และดวงจันทร์ในแต่ละเวลา เป็นต้น

ง) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบโทรทัศน์สแกนช้า (Slow Scan Television: SSTV)

การพัฒนารูปแบบการส่งรูปภาพที่ใช้ในกลุ่มของนักวิทยุโดยอาศัยความแตกต่างของความมืดและสว่างของภาพเปลี่ยนเป็นข้อมูลส่งออกไปทางวิทยุสื่อสารด้วยความเร็วต่ำเนื่องจากข้อจำกัดของช่วงความถี่ที่ทำการ มอดูเลชันหรือการกล้ำ(ผสม)สัญญาณ

จ) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบโทรพิมพ์ (Radio Tele-typewriter: RTTY)

รูปแบบการสื่อสารที่พัฒนามาจากการส่งรหัสมอร์ส ในระบบวิทยุโทรเลขประกอบด้วยเครื่องโทรพิมพ์ที่มีลักษณะ เหมือนเครื่องพิมพ์ดีดธรรมดาแต่มีความพิเศษคือมีการเจาะหรือปรุกระดาษพิมพ์เป็นรูเล็กๆ แทนอักษรข้อความที่ส่งจากนั้นจึงนำไปเข้าเครื่องส่งโทรพิมพ์ ที่มีกลไกลแปลงรอยปรุ ที่แทนอักษรไปเป็นสัญญาณไฟฟ้า(Pulse) เพื่อส่งผ่านไปยังเครื่องโทรพิมพ์ที่ปลายทาง

ฉ) การติดต่อสื่อสารด้วยระบบแพ็คเก็ตเรดิโอ (Packet Radio)

รูปแบบการสื่อสารที่ใช้คอมพิวเตอร์ในการรับส่งข้อมูลผ่านโมเดม (Modulator-Demodulator:Modem) โดยโมเดมทำหน้าที่แปลงข้อมูลจากคอมพิวเตอร์เป็นสัญญาณเสียงออกไปทางเครื่องส่งวิทยุ (Transmitter) และทำหน้าที่แปลงสัญญาณเสียงจากเครื่องรับวิทยุมาเป็นข้อมูลคอมพิวเตอร์

๔.๓ สัญญาณเรียกขาน (Call Sign)

๔.๓.๑ รูปแบบของสัญญาณเรียกขานสัญญาณเรียกขานเป็นรหัสที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่นเพื่อเป็นไปตามข้อบังคับสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Union: ITU) มีประโยชน์ในการระบุตำแหน่ง เขตพื้นที่ เขตประเทศและประเภทกิจการของสถานี มีรายละเอียดของรูปแบบดังนี้

รูปแบบเก่า HSn XXX

รูปแบบใหม่ E2n XXX

HSหรือ E2 หมายถึง ระบุเป็นประเทศไทย

n หมายถึง ตัวเลข 1 ถึง 9 แทนกลุ่มสัญญาณเรียกขานตามเขตพื้นที่คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) กำหนดไว้

X พยัญชนะหนึ่งตัว A ถึง Z ใช้สำหรับบุคคลสำคัญสูงสุดของประเทศ

XX ชุดพยัญชนะสองตัว AAถึง ZZ ยกเว้น AA ถึง AZ ใช้สำหรับกรณีพิเศษ เช่น สถานีทวนสัญญาณ สถานีวิทยุ ชมรมหรือสมาคมสถานีชั่วคราวเฉพาะกิจ เช่น HS3AS HS1AB HS0AC เป็นต้น

XXX ชุดพยัญชนะสามตัวประกอบด้วย AAA ถึง ZZZ ยกเว้น DDD QAA ถึง QZZ SOS และ TTT ใช้สำหรับสถานีวิทยุสมัครเล่นโดยทั่วไป เช่น HS3PMT เป็นต้น

๔.๓.๒ ประเทศไทยมีการแบ่งกลุ่มสัญญาณเรียกขานตามพื้นที่เป็น ๙ เขตในปี พ.ศ. ๒๘๔๐

เขต ๑ สัญญาณเรียกขาน HS1 กรุงเทพมหานคร ชัยนาท นนทบุรี ปทุมธานี พระนครศรีอยุธยา ลพบุรี สมุทรปราการ สระบุรี สิงห์บุรี
อ่างทอง

เขต ๒ สัญญาณเรียกขาน HS2 จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ตราด นครนายก ปราจีนบุรี ระยอง สระแก้ว

เขต ๓ สัญญาณเรียกขาน HS3 ชัยภูมิ นครราชสีมา บุรีรัมย์ ยโสธร ศรีสะเกษ สุรินทร์ อุบลราชธานี อำนาจเจริญ

รูปที่ ๔.๓ แผนที่แบ่งเขตพื้นที่กลุ่มสัญญาณเรียกขานในประเทศไทย พ.ศ.๒๕๔๐ [๓]

เขต ๔ สัญญาณเรียกขาน HS4 กาฬสินธุ์ ขอนแก่น นครพนม มุกดาหาร มหาสารคาม ร้อยเอ็ด เลย สกลนคร หนองคาย อุดรธานี
หนองบัวลำภู

เขต ๕ สัญญาณเรียกขาน HS5 เชียงราย เชียงใหม่ น่าน พะเยา แพร่ แม่ฮ่องสอน ลำปาง ลำพูน อุตรดิตถ์

เขต ๖ สัญญาณเรียกขาน HS6 กำแพงเพชร ตาก นครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลกเพชรบูรณ์ สุโขทัย อุทัยธานี

เขต ๗ สัญญาณเรียกขาน HS7 กาญจนบุรี นครปฐม ประจวบคีรีขันธ์ ราชบุรี เพชรบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม สุพรรณบุรี

เขต ๘ สัญญาณเรียกขาน HS8 กระบี่ ชุมพร นครศรีธรรมราช พังงา ภูเก็ต ระนอง สุราษฎร์ธานี

เขต ๙ สัญญาณเรียกขาน HS9 ตรัง นราธิวาส ปัตตานี พัทลุง ยะลา สงขลา สตูล

หมายเหตุ: การแบ่งเขตสัญญาณเรียกขานใหม่ ข้อมูล ๘ มกราคม ๒๕๕๑ [๔]

เขต ๑ ใช้สัญญาณเรียกขาน E22DKH

เขต ๒ ใช้สัญญาณเรียกขาน E27BHI

เขต ๓ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS3RBO

เขต ๔ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS4RKC

เขต ๕ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS5YUI

เขต ๖ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS6UXZ

เขต ๗ ใช้สัญญาณเรียกขาน E27SK

เขต ๘ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS8XEI

เขต ๙ ใช้สัญญาณเรียกขาน HS9SEM

๔.๓.๓ สถานีพิเศษ ในการติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่นในเหตุการณ์หรือกิจกรรมสำคัญ มักมีการกำหนดสัญญาณเรียกขานพิเศษสำหรับงานนั้นๆ เพื่อตั้งเป็นสถานีพิเศษ สำหรับติดต่อสื่อสารดำเนินงานเหตุการณ์สำคัญ หรือกิจกรรมนั้น เช่น HS2000 ซึ่งเป็นสถานีรายงานการปรับเปลี่ยนปี ค.ศ. ใหม่จากปี ค.ศ. ๑๙๙๙ เป็น ๒๐๐๐ และสัญญาณเรียกขานพิเศษ สำหรับเฉลิมฉลองเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี

๔.๔ ย่านความถี่วิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย

ตามระเบียบคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ว่าด้วยกิจการวิทยุสมัคร เล่น พ.ศ. ๒๕๕๐ ได้กำหนดความถี่วิทยุและหลักเกณฑ์การใช้ความถี่วิทยุสำหรับกิจการวิทยุสมัครเล่นเป็นสองส่วนคือความถี่วิทยุสำหรับการติดต่อสื่อสารในกิจการวิทยุสมัครเล่น (Amateur Service) และความถี่
วิทยุสำหรับการติดต่อสื่อสารในกิจการวิทยุสมัครเล่นผ่านดาวเทียม (Amateur Satellite Service)มีรายละเอียดดังนี้

           ๔.๔.๑ ความถี่วิทยุสำหรับการติดต่อสื่อสารในกิจการวิทยุสมัครเล่น (Amateur Service)

          ก) ความถี่วิทยุย่านความถี่กลาง (Medium Frequency: MF) หรือ (High Frequency: HF) สำหรับการติดต่อสื่อสารของสถานี วิทยุสมัครเล่นขั้นกลางให้ใช้กำลังส่งได้ไม่เกิน ๒๐๐ วัตต์ สถานีวิทยุสมัครเล่นขั้นสูงให้ใช้กำลังส่งสูงกว่าขั้นกลางได้ตามที่คณะกรรมการกำหนดซึ่งย่านความถี่นี้ใช้ติดต่อสื่อสารประเภทเสียงหรือประเภทอื่นตามคณะกรรมการกำหนดโดยย่านความถี่เริ่มตั้งแต่ ๑.๘๐๐ ถึง ๒๙.๗๐๐ เมกกะเฮิรตซ์ (Mega Hertz: MHz)

          ข) ความถี่วิทยุ ๑๔๔.๐๐๐๐ ถึง ๑๔๔.๐๖๒๕ MHz กำหนดให้ใช้สำหรับการติดต่อสื่อสารโดยการสะท้อนคลื่นวิทยุจากผิวพื้นดวงจันทร์ (Earth-Moon-Earth: EME)

          ค) ความถี่วิทยุ ๑๔๔.๐๗๕๐ ถึง ๑๔๕.๐๑๒๕ MHz และ ๑๔๕.๑๒๕๐ ถึง ๑๔๕.๔๘๗๕ MHz กำหนดให้ใช้สำหรับการติดต่อสื่อสารประเภทเสียงแบบสื่อสารทางเดียวหรือซิมเพลกซ์ (Simplex) โดยมีหมายเลขกำกับช่องสัญญาณประจำแต่ละความถี่ตั้งแต่ช่องที่ ๑ ความถี่ ๑๔๔.๐๗๕๐ MHz ถึงช่องที่ ๑๐๖ ความถี่ ๑๔๕.๔๘๗๕ MHz โดยแต่ละช่องห่างกัน ๐.๐๑๒๕ MHz ใช้ในการติดต่อสื่อสารประเภทเสียง ยกเว้นในช่องที่ ๖๗ ช่องที่ ๗๕ และช่วงช่องที่๙๗ ถึง ๑๐๖ มีกำหนดการใช้งานรายละเอียดดังนี้

         ช่องที่ ๖๗ ความถี่ ๑๔๔.๙๐๐๐ MHz สำหรับการติดต่อสื่อสารประเภทเสียงสำหรับเรียกขานและแจ้งเหตุทั่วไป (General Notice and Calling)
         ช่องที่ ๗๕ ความถี่ ๑๔๕.๐๐๐๐ MHz การติดต่อสื่อสารประเภทเสียงสำหรับเรียกขานและแจ้งเหตุฉุกเฉิน (Emergency, Distress, and Calling)
         ช่องที่ ๙๗ ความถี่ ๑๔๕.๓๗๕๐ MHz ถึง ๑๐๖ ความถี่ ๑๔๕.๔๘๗๕MHz การติดต่อสื่อสารประเภทเสียงหรือกิจกรรมพิเศษ

         ง) ความถี่วิทยุ ๑๔๕.๐๒๕๐ ถึง ๑๔๕.๑๑๒๕ MHz และ ๑๔๕.๖๒๕๐ ถึง ๑๔๕.๗๑๒๕ MHz กำหนดให้ใช้สำหรับการติดต่อสื่อสารประเภทเสียงแบบกึ่งสองทางพร้อมกันหรือเซมิดูเพลกซ์ (Semiduplex) ผ่านสถานีทวนสัญญาณ (Repeater) โดยมีหมายเลขกำกับช่องสัญญาณและความถี่วิทยุของแต่ละสถานี

          ๔.๔.๒ ความถี่วิทยุสำหรับการติดต่อสื่อสารในกิจการวิทยุสมัครเล่นผ่านดาวเทียม(Amateur Satellite Service) ใช้สำหรับการติดต่อประเภทเสียงหรือประเภทอื่นตามที่กำหนดไว้โดยแบ่งออกเป็นสองย่านความถี่คือความถี่วิทยุ ๑๔๕.๘๐๐๐ MHz ถึง ๑๔๖.๐๐๐๐ MHz สามารถใช้ติดต่อสื่อสารจากสถานีวิทยุสมัครเล่นไปยังดาวเทียมเป็นได้ทั้งด้านส่ง (Uplink) และด้านรับ (Downlink) ส่วนในย่านความถี่ ๔๓๕.๐๐๐๐MHz ถึง ๔๓๘.๐๐๐๐ MHz ใช้ได้เฉพาะเป็นด้านรับ

๕. การติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่น

        วิทยุสมัครเล่นมีวิธีการติดต่อสื่อสารแตกต่างจากการสื่อสารวิทยุข่ายอื่นๆ เนื่องจากเป็นข่ายสื่อสารที่กว้างขวางไปถึงทั่วโลก การเรียกขานจึงต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบ เพื่อให้การสื่อสารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

       ๕.๑ การรายงานสัญญาณด้วยระบบอาร์เอสที (RST System)

     เพื่อการติดต่อสื่อสารที่มีคุณภาพต้องมีการตรวจสอบระดับคุณภาพและความแรงของสัญญาณแล้วรายงานผลของสัญญาณด้วยระบบที่เรียกว่า RST System

        1) ความชัดเจนการรับฟังข้อความ (Readability) มี ๕ ระดับ
        2)ความแรงของสัญญาณ (Signal strength) ที่รับได้มี ๙ ระดับ
        3)ความแจ่มใสของเสียงสัญญาณวิทยุ (Tone) มี ๙ ระดับ

        การรายงานของวิทยุสมัครเล่น ในส่วนของความแจ่มใสของเสียงสัญญาณ จะตัดออกเนื่องจากระบบวิทยุโทรศัพท์ ไม่มีระบบวิทยุโทรเลขจึงเรียก
เป็นระบบอาร์เอส แทนสำหรับการรายงานจะรายงานเป็นรหัสเช่นในระบบอาร์เอส ๕๘ แสดงถึงการรับฟังข้อความได้ดีเยี่ยมระดับความแรงสัญญานอยู่ในระดับดี

ตารางที่ ๕.๑ รหัสระบบอาร์เอสที (RST System)[๕]

ความชัดเจนการรับฟังข้อความ	ความแรงของสัญญาณที่รับได้	ความแจ่มใสของเสียงสัญญาณ
๑.รับไม่ได้เลย	๑.อ่อนมากจนรับแทบไม่ได้	๑.เสียงพร่ามาก มีความถี่ต่ำผสมมาด้วย
๒.ไม่ค่อยดี	๒.อ่อนมาก	๒.เสียงพร่ามาก
๓.พอใช้	๓.อ่อน	๓.เสียงพร่าเหมือนใช้แรงดันไฟที่ไม่มีการกรอง
๔.ดี	๔.พอใช้ได้	๔.เสียงพร่าและยังกระเพื่อมอยู่
๕.ดีเยี่ยม	๕.ดีพอใช้	๕.เสียงยังกระเพื่อมอยู่มาก
	๖.ดี	๖.เสียงยังกระเพื่อมอยู่เล็กน้อย
	๗.แรงปานกลาง	๗.เกือบดีกระเพื่อมอยู่บ้าง
	๘.แรงดี	๘.เกือบดีแล้ว
	๙.แรงดีมาก	๙.ดีมากไม่มีตำหนิ

๕.๒ รหัสคิว (Q code)

รูปแบบรหัสพยัญชนะอังกฤษสามตัวใช้แทนประโยคในการติดต่อสื่อสารด้วยรหัสมอร์ส ซึ่งกำหนดโดยประเทศภาคีสมาชิกโทรเลขระหว่างประเทศโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยลดเวลาให้การรับส่งข้อความจากประโยคยาวๆ เป็นรหัสสั้นและลดปัญหาด้านภาษาที่ใช้ติดต่อระหว่างประเทศที่มีหลายประเทศหลายภาษา อาทิ

ตารางที่ ๕.๒ ตัวอย่างและความหมายรหัสคิว (Q code)

รหัสคิว	คำถาม	คำตอบ
QRA	สถานีของท่านชื่ออะไร	สถานีของข้าพเจ้าชื่อ....
QRB	ท่านอยู่ห่างจากสถานีข้าพเจ้าเท่าใด	ข้าพเจ้าอยู่ห่างจากสถานีของท่านประมาณ....
QRD	ท่านจะไปที่ไหนและมาจากไหน	ข้าพเจ้าจะไปที่.... ข้าพเจ้ามาจาก....
QRK	ท่านรับฟังข้อความได้ชัดเจนไหม	ข้าพเจ้ารับฟังได้ QRK1- -5 (ไม่ชัด ....ชัดเจนมาก)
QRM	ท่านมีเสียงรบกวนแทรก	ข้าพเจ้าถูกเสียงรบกวนแทรก
QRM	ท่านมีคลื่นไฟฟ้ารบกวน	ข้าพเจ้าถูกคลื่น ไฟฟ้ารบกวน
QRO	ท่านเพิ่มกำลังส่งได้หรือไม่	ข้าพเจ้าจะเพิ่มกำลังส่ง
QRP	การลดกำลังส่งเป็นการติดต่อรับส่งสัญญาณด้วยกำลังต่ำโดยรหัสมอร์สใช้กำลังส่งไม่เกิน ๕ วัตต์และการสื่อสารด้วยเสียงใช้กำลังส่งไม่เกิน ๑๐ วัตต์
QRT	ท่านจะหยุดการส่งหรือ	ข้าพเจ้าจะหยุดการส่ง
QRU	ท่านมีข้อความใดอีกหรือไม่	ข้าพเจ้าไม่มีข้อความใดอีก
QRX	ท่านจะเรียกกลับมาอีกเมื่อใด	ข้าพเจ้าจะเรียกกลับเวลา…..น.
QRZ	ท่านใดเรียกมา	….ชื่อสถานี....กำลังเรียกท่าน
QSL	ท่านจะยืนยันผลการรับหรือไม่	ข้าพเจ้าจะยืนยันผลการรับให้
QSO	ท่านติดต่อกับ….ชื่อสถานี....หรือ	ข้าพเจ้าติดต่อกับ…ชื่อสถานี...
QSY	ท่านจะเปลี่ยนไปความถี่ออื่นหรือ	ข้าพเจ้าจะเปลี่ยนความถี่
QTH	ที่ตั้งของสถานีท่านอยู่ที่ใด	ที่ตั้งของสถานีข้าพเจ้าท่านอยู่ที่
QTR	ขณะนี้เวลาเท่าใด	ขณะนี้เวลา…

๕.๓ คำย่อ (Abbreviations)

คำย่อเป็นคำที่ใช้ในการส่งรหัสมอร์ส เพื่อให้การติดต่อสื่อสารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพแต่ปัจจุบันนี้นิยมนำมาใช้ในการส่งเสียงพูดด้วยตัวอย่างเช่น

ตารางที่ ๕.๓ คำย่อที่ใช้ในการส่งรหัสมอร์ส

คำย่อ	ความหมาย
BREAK	ขอแทรกการติดต่อ
CLEAR	เลิกใช้ความถี่ / เลิกส่ง
DX	การติดต่อวิทยุระยะไกล
LL (Lima Lima)	ติดต่อด้วยโทรศัพท์ (Land Line)
MAYDAY	แจ้งเหตุฉุกเฉิน
NEGATIVE	ไม่ถูกต้อง
OVER	เปลี่ยน (เชิญท่านส่งได้)
ROGER	รับทราบ
STANDBY	เตรียมพร้อม
XYL	ภรรยา
YL	หญิงสาว
73	ด้วยความนับถือ (Best Rregards)
88	ด้วยความรัก (Love and Kisses)

๕.๔ หลักปฏิบัติในการติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่น

การติดต่อสื่อสารของวิทยุสื่อสารเป็นการติดต่อเป็นบริเวณกว้างที่มีทั้งนักวิทยุสมัครเล่นและหน่วยงานราชการ ดังนั้นภาษาที่ใช้ในการติดต่อจึงเป็นภาษาสุภาพที่มีความกระชับชัดเจน แต่สำหรับการเรียกขานใช้หลักการอ่านออกเสียงแบบสัทอักษร (Phonetic Alphabet) เพื่อความชัดเจนในการเรียกขาน โดยการเรียกขานในการติดต่อสื่อสารของวิทยุสมัครเล่นแบ่งเป็นสามกรณีคือการเรียกขานเพื่อการติดต่อแบบปกติ การเรียกขานเพื่อแจ้งเหตุทั่วไปและการเรียกขานเพื่อแจ้งเหตุฉุกเฉิน

๕.๔.๑ การเรียกขานเพื่อการติดต่อแบบปกติ การเรียกขานแบบมีรูปแบบการเรียกสองแบบคือการเรียกแบบเจาะจงสถานีและแบบไม่เจาะจงสถานี โดยมีรายละเอียดดังนี้

ก) แบบเจาะจงสถานี มีการติดต่อโดยขาน สัญญาณของผู้ถูกเรียกตามด้วยสัญญาณของผู้เรียก

"สัญญาณเรียกขานของ
ผู้ถูกเรียก"

จาก

“สัญญาณเรียกขานของ
ผู้เรียก”

โดยการขานสัญญาณเรียกใช้การออกเสียงแบบ แบบสัทอักษรเพื่อป้องกันการสับสนของเสียง เมื่อมีการตอบรับจึงเปลี่ยนไปใช้ย่านความถี่ที่กำหนดไว้

ข) แบบไม่เจาะจงสถานี เป็นการเรียกขานที่ผู้เรียกไม่เจาะจงผู้รับมีรูปแบบการเรียกเป็นพูด

"CQ"

ไม่เกินสามครั้ง

จาก

สัญญาณเรียกขานของผู้เรียก

เมื่อมีการตอบรับจึงเปลี่ยนไปใช้ย่านความถี่ที่กำหนดไว้

๕.๔.๒ การเรียกขานเพื่อแจ้งเหตุทั่วไป ใช้รูปแบบการเรียกขานเช่นเดียวกับการเรียกขานเพื่อการติดต่อแบบปกติแต่ใช้ความถี่ที่ ๑๔๔.๙๐๐๐ MHz สามารถเรียกติดต่อสื่อสารกับสถานีใดๆ

๕.๔.๓ การเรียกขานเพื่อแจ้งเหตุฉุกเฉินใช้รูปแบบการติดต่อนี้เพื่อการแจ้งเหตุฉุกเฉินที่เป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินเพื่อขอความช่วยเหลือจากสถานีใด ๆ

“Mayday”

สามครั้ง

สัญญาณเรียกขานของผู้แจ้ง

๕.๔.๔ การจดบันทึกและการยืนยันการติดต่อ เมื่อนักวิทยุสมัครเล่นได้ทำการติดต่อกันเรียบร้อยแล้ว ก็จะต้องมีการจดข้อมูลลงในสมุดบันทึกการติดต่อสื่อสาร (Log Book) ทั้งนี้เป็นไปตามกฎระเบียบที่บังคับไว้ โดยมีหัวข้อสำคัญดังต่อไปนี้

1.ชื่อสถานีที่ติดต่อ

2.ชื่อบุคคลที่ติดต่อ

3.วัน เดือน ปี เวลา ที่ติดต่อ

4.ความถี่ที่ติดต่อ

5.คุณภาพของการติดต่อ (RST)

6.รูปแบบของการติดต่อสื่อสาร

7.อุปกรณ์เครื่องรับส่งที่ใช้ติดต่อ

ในการติดต่อสื่อสารแต่ละครั้ง มักจะขอให้ QSL ด้วย คือให้ส่งบัตรยืนยันซึ่งกันและกัน ซึ่งสามารถใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงต่างๆ เช่น ใช้ในการนับคะแนนการแข่งขัน การรับรางวัลหรือการเก็บสะสม เป็นต้น

๖. จดหมายเหตุ

ตารางที่ ๖.๑ เหตุการณ์สำคัญเกี่ยวข้องกับวิทยุสมัครเล่น

ปี พ.ศ. (ค.ศ.)	ลำดับเหตุการณ์สำคัญ
๒๔๖๘ (1925)	ก่อตั้งสมาคมวิทยุสมัครเล่นโลกโดยมีการกำหนดให้วันที่ ๑๘ เมษายน ของทุกปีเป็นวันวิทยุสมัครเล่นโลก
๒๕๐๗ (1964)	วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ก่อตั้ง “สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย (Radio Amateur Society of Thailand: RAST)”
๒๕๒๐ (1977)	ก่อตั้ง”ชมรมวิทยุอาสาสมัคร”ในประเทศไทยและจัดการสอบใบอนุญาตพนักงานวิทยุสมัครเล่น เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน
๒๕๒๖ (1983)	ประเทศไทยมีการจดทะเบียนจากชมรมวิทยุอาสาสมัครเป็นนิติบุคคลในรูปแบบ"สมาคมวิทยุอาสาสมัคร" ใช้ชื่อภาษาอังกฤษว่า "Voluntary Radio Association(VRA)" เมื่อวันที่ ๓ พฤศจิกายน
๒๕๓๐ (1987)	กิจการวิทยุสมัครเล่น ได้รับการรับรองอย่างถูกต้องตามกฎหมายเมื่อ วันที่ ๔ สิงหาคม จากการประกาศใช้ระเบียบคณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติ ว่าด้วยกิจการวิทยุสมัครเล่น พ.ศ.๒๕๓๐

๗. บรรณานุกรม

[๑] สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย, “คู่มือนักวิทยุสมัครเล่น”, พ.ศ. ๒๕๒๗

[๒] วิทยา ถำอุทก, นาวาเอก “วิทยุสมัครเล่นข่ายการสื่อสารที่ไม่อาจมองข้าม,”นาวิกศาสตร์, เล่มที่ .๑๑, หน้า ๑-๖, พฤศจิกายน, พ.ศ. ๒๕๔๙

[๓] ไทย, “สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย,” แผนที่แบ่งเขตสัญญาณเรียกขาน, ๑๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๑<http://www.rast.or.th/>

[๔] ไทย, “ชมรมนักวิทยุอาสาสมัคร,” การแบ่งกลุ่มสัญญาณเรียกขานตามพื้นที่, ๑๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๑<http://www.vrft.org>

[๕] ไทย, “ชมรมนักวิทยุอาสาสมัครจังหวัดนนทบุรี,” ความรู้เบื้องต้นสำหรับการเป็นนักวิทยุสมัครเล่น, ๑๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๕๑<http://www.hs1an.org >

รับผิดชอบโดย สารานุกรมโทรคมนาคมไทย (Thai Telecommunications Encyclopedia) โทร.๐๒๕๖๔๖๙๐๐ # ๒๕๙๓
E-mail : admin.tte[AT]ecti.or.th หรือ ksripima[AT]ieee.org
สงวนลิขสิทธิ์โดย สมาคมวิชาการไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ โทรคมนาคมและสารสนเทศ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗
สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร เลขที่ ๑๓๑ หมู่ที่ ๕ ถนนติวานนท์ ต.บางกะดี อ.เมือง จ.ปทุมธานี ๑๒๐๐๐
โทร. ๐๒ ๕๐๑ ๓๕๐๕ ต่อ ๑๑๑๒
Disclaimer :: Copyright ©

วิทยาการวางแผนและการสร้างแผนที่นำทางเทคโนโลยี โทรคมนาคม

เศรษฐศาสตร์โทรคมนาคม

วิทยาการวางแผนและการสร้างแผนที่นำทางเทคโนโลยี
โทรคมนาคม