กลับสู่หน้าหลัก >   ความรู้เพิ่มเติม    >








        ประวัติและวิวัฒนาการของสารานุกรม   

        สารานุกรม (Encyclopedia) คือ หนังสือที่รวบรวมความรู้ทั่วๆ ไปหรือความรู้เฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง เช่น ด้านพืช
   ด้านคอมพิวเตอร์ ด้านภูมิศาสตร์ฯลฯ สารานุกรมชุดหนึ่งอาจจะประกอบด้วยสารานุกรมเล่มเดียว หรือหลายเล่ม ซึ่งในแต่ละเล่ม
   จะมีการจัดเรียงที่แตกต่างกันออกไปอาจเรียงลำดับตามตัวอักษร หรือเรียงลำดับตามเนื้อหาเพื่อความสะดวกต่อการค้นหา
   ความรู้ต่างๆ โดยเนื้อหาในสารานุกรมอาจจะมีภาพประกอบรูปถ่ายหรือตัวอย่างเพื่อช่วยให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจได้ง่ายยิ่งขึ้น
        ดังนั้น กองบรรณาธิการ จึงได้สำรวจข้อมูลสารานุกรม เพื่อเป็นฐานข้อมูลความรู้ในการจัดทำสารานุกรมโทรคมนาคมไทย
   ดังนี้

   ความหมายของสารานุกรม

        สารานุกรมเป็นคำสนธิมาจากรากศัพท์ในภาษาบาลี-สันสกฤต ได้แก่ “สาร” หรือ “สาระ” และคำว่า “อนุกรม” ทาง
   พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ปี พ.ศ. ๒๕๒๕ ได้ให้คำนิยามของ “สาร” ว่าหมายถึง “ส่วนสำคัญ ข้อใหญ่ใจความถ้อยคำ”
   และ “อนุกรม” หมายถึง “ลำดับ ระเบียบ ชั้น” โดยเมื่อทราบถึงความหมายของศัพท์ทั้งสองคำ จะได้ความหมายโดยรวมของ
   “สารานุกรม” คือ “หนังสือที่มีการรวบรวมความรู้สารพัดวิชาและเรียบเรียงเอาไว้อย่างเป็นหมวดหมู่” โดยการเรียบเรียง อาจจะ
   เป็นการเรียงลำดับ ตามความเกี่ยวเนื่องกันของเนื้อหาหรือการเรียงตามลำดับตัวอักษร

         สารานุกรมในภาษาอังกฤษใช้คำว่า encyclopedia หรือ encyclopζdia (encyclopaedia) มาจากศัพท์เดิมในภาษา
   กรีกโบราณ ἐγκύκλια παιδεία (enkyklia paideia) ประกอบด้วยคำ “enkyklios " (“en”=“in” + “kyklios” ="circle") หมายถึง
   "circular" หรือความหมายอีกนัยหนึ่ง คือ "general" รวมกับ “paideia” ซึ่งหมายถึง "education, child-rearing" เมื่อนำมาแปล
   ตามกันจะได้ความหมายว่า “generaleducation” แต่ในหนังสือบางฉบับก็จะให้ความหมายต่างออกไปว่า หมายถึง "training in
   a circle"
 

ตัวอย่างสารานุกรม

   ประวัติและวิวัฒนาการของสารานุกรม

       จากการสำรวจพบว่าหนังสือที่รวบรวมความรู้มีต้นกำเนิดตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๓๐ ก่อนคริสตกาลโดยได้มีผู้รวบรวมเนื้อหา
   ความรู้ทั้งทางด้านปรัชญา ศิลปะ และความเข้าใจต่อสิ่งต่างๆ ในธรรมชาติ รวบรวมเป็นหนังสือ ซึ่งหนังสือรวมความรู้ในยุคนั้นได้
   สูญหายไปเกือบหมดแล้ว มีเพียงบางส่วนที่ยังหลงเหลือมาถึงปัจจุบันหนังสือรวมความรู้ที่เก่าแก่และคงความสมบูรณ์ไว้มากที่สุด
   คือ Historia Naturalis  ซึ่งมีต้นกำเนิดในช่วงปี ค.ศ.๗๗ โดยนักเขียนชาวโรมัน ชื่อ Pliny the Elder อ้างอิงข้อมูลจาก
   Encycloprdia – MSN Encarta

      ยุคต่อมาช่วงคริสต์ศตวรรษที่ ๕ จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ โดยยุคนี้เป็นยุคฟื้นฟูของการศึกษาอารยธรรมและภาษาโบราณ
   (Renaissance) ทำให้หนังสือรวมความรู้ในยุคนี้ มีการบรรยายเนื้อหาด้วยภาษา ที่มีทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง หนังสือที่มีความ
   สำคัญมากที่สุดของยุคนี้ คือ Speculum majus (Great Mirror) ซึ่งถูกรวบรวมขึ้นจากงานเขียนของผู้เชี่ยวชาญกว่า ๔๕๐ คน
   โดยนักบวชในศริสตศาสนาชื่อ Vincent of Beauvais  เมื่อช่วงกลาง ของคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ โดยหนังสือชุดนี้ ยังก่อให้เกิด
   ความสนใจ ต่อการศึกษาด้านวรรณคดีโบราณอีกด้วย (Encyclopedia – MSN Encarta)

      สารานุกรมบริเตนนิกา (Encyclopedia Britannica) เป็นหนังสือชุดแรกที่เป็นสารานุกรมอย่างแท้จริงถูกตีพิมพ์ขึ้นครั้งแรก
   เป็นภาษาอังกฤษที่เมืองเอดินเบิร์ก (Edinberg) ประเทศสกอตแลนด์ เมื่อปี ค.ศ. ๑๗๖๘–๑๗๗๑ สารานุกรมบริเตนนิกาเป็น
   สารานุกรมที่เก่าแก่ที่สุดในโลกซึ่งเขียนและเรียบเรียงโดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาวิชา ซึ่งเป็นสารานุกรมที่ได้รับความนิยม
   จากผู้ใช้งานได้ตีพิมพ์ออกมาอีกหลายครั้ง (edition) สารานุกรมบริเตนิกา เป็นต้นแบบในการจัดทำสารานุกรมในยุคต่อๆ มา
   เพราะหลังจากที่สารานุกรมบริเตนนิกาถูกเผยแพร่ได้มี สารานุกรมรูปแบบเดียวกันเกิดขึ้นอีกมากมาย ซึ่งในปัจจุบันสารานุกรม
   บริเตนนิกา มีการตีพิมพ์บทความมากกว่า ๐๐,๐๐๐ บทความ (
อ้างอิงข้อมูลจากสารานุกรมวิกิพีเดีย) ตัวอย่างสารานุกรม
   บริเตนิกาในยุคแรกอย่างสารานุกรมบริเตนนิกา ณ หอสมุดของมหาวิทยาลัยแห่ง Groningen ประเทศเนเธอร์แลนด์
   และตัวอย่างสารานุกรมบริเตนนิกา ปี ค.ศ. 2007 (พ.ศ. ๒๕๕๐)ในรูปแบบซีดีดังรูปสารานุกรมบริเตนนิกาปี ค.ศ. 2007 ดังนี้
 

ตัวอย่างสารานุกรมบริเตนนิกาในยุคแรก

 

สารานุกรมบริเตนนิกา ณ หอสมุดของมหาวิทยาลัยแห่ง Groningen ประเทศเนเธอร์แลนด์

 

สารานุกรมบริเตนนิกา ปี ค.ศ. 2007 (พ.ศ.๒๕๕๐) ในรูปแบบซีดี

 

          สารานุกรมอเมริกานา ของประเทศสหรัฐอเมริกาเกิดขึ้น เมื่อปี ค.ศ. 1829-ค.ศ. 1833 (พ.ศ. ๒๓๗๒–พ.ศ. ๒๓๗๖) เป็น
   สารานุกรมที่เขียนและเรียบเรียงโดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาเช่นเดียวกับสารานุกรมบริเตนนิกา ซึ่งสารานุกรมอเมริกาได้มีการ
   ตีพิมพ์มากกว่า
๐๐,๐๐๐ บทความ โดยแสดงรูปตัวอย่างสารานุกรมอเมริกาในยุคแรก ส่วนประเทศไทยมีสารานุกรมเกิดขึ้น
   เป็นเล่มแรกของประเทศไทยมีชื่อว่า “สารานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน” ซึ่งฉบับล่าสุด (ปี ๒๕๕๐) มีการตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.
   ๒๕๔๙ เป็นเล่มที่ ๒๖ โดยรูปตัวอย่างสารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน” ในยุคแรกแสดงดังรูปตัวอย่างสารานุกรมไทย
   ฉบับราชบัณฑิตยสถานในยุคแรก
 

ตัวอย่างสารานุกรมอเมริกานาในยุคแรก

 

ตัวอย่างสารานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถานในยุคแรก

 

วิวัฒนาการย่อของสารานุกรมตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

           สารานุกรมยุคปัจจุบันได้ถูกปรับปรุงไปตามวิวัฒนาการทั้งด้านเนื้อหา ที่มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้นและรูปแบบในการ
   เผยแพร่ที่แตกต่างกันออกไป ปัจจุบันสารานุกรมถูกเผยแพร่อย่างแพร่หลาย ในรูปแบบของหนังสือสารานุกรม ซีดีสารานุกรม
   และเว็บไซต์สารานุกรมเพื่อให้ ผู้อ่านสามารถเลือกใช้งานได้เหมาะสม และสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายสะดวกและรวดเร็ว
   มากกว่าในอดีต ภาพรวมของการสำรวจข้อมูลสารานุกรมดังกล่าวทั้งหมด สามารถสรุปรวมในรูปของวิวัฒนาการย่อของ
   สารานุกรมนำเสนอในรูปวิวัฒนาการย่อของสารานุกรม ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน
 

รับผิดชอบโดย สารานุกรมโทรคมนาคมไทย (Thai Telecommunications Encyclopedia) โทร.๐๒๕๖๔๖๙๐๐ # ๒๕๙๓
E-mail : tt-encyclopedia At ecti.or.th และ ksripima At ieee.org
สงวนลิขสิทธิ์โดย สมาคมวิชาการไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ โทรคมนาคมและสารสนเทศ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. ๒๕๓๗
สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร เลขที่ ๑๓๑ หมู่ที่ ถนนติวานนท์ ต.บางกะดี อ.เมือง จ.ปทุมธานี ๑๒๐๐๐
โทร. ๐๒ ๕๐๑ ๓๕๐๕ ต่อ ๑๑๑๒